Ga naar dashboard
U bent nu hier:

Gips eraf

Publicatie Nr. 24 - 15 juni 2005
Jaargang 2005
Rubriek Over de grens
Auteur Harry Wegdam, chirurg in Techiman
Pagina's 1030 - 1031

Een man op leeftijd wordt hier opanin genoemd en die naam geeft hem het respect dat hij verdient als hij ongeveer 50 is, grijze haren heeft en wijsheid uitstraalt. De opanin om wie het hier gaat, liep een patellafractuur op toen hij op de derde rij in een personenbusje zat dat betrokken raakte bij een verkeersongeval.
                                                                                                                                                                                                                                                                                    Beeld: H. Wegdam
De stoeltjes in de busjes zijn vaak van lokale makelij en fraai bekleed met foam en skai. Het probleem zit hem echter in de achterkant van de stoel. Omdat je daar niet op zit, is de metalen constructie niet bekleed. Maar je komt er wel met je knieën tegenaan bij een frontale botsing. Het gebeurt dan ook regelmatig dat een hele rij passagiers dezelfde soort verwonding oploopt: drie patiënten met zes knietrauma’s ‘op rij’.

Opanin komt pas zes weken na zijn ongeval naar het ziekenhuis. Hij is al bij een bonesetter geweest, die in het algemeen met deze fractuur veel problemen heeft en nu dus ook. Het is een dwarse fractuur, de twee stukken lagen zeker vijf centimeter uit elkaar en er is geen strekfunctie van de knie.
Het is en heel karwei om na zes weken de stukken weer bij elkaar te brengen. Dit gebeurt door de spieren te verlengen en een osteosynthese te doen met Kirschnerpennen en cerclagedraden. Vanwege de spanning die erop staat, lijkt het verstandig de ingreep voor zes weken te ondersteunen met een gipskoker (plaster of paris oftewel POP) en de patiënt wordt hiermee ontslagen.

Na een week of zes meldt opanin zich bij de afdeling waar hij had gelegen om te vragen waar hij moet zijn voor het out patient department (de polikliniek). Christie, het hoofd van de afdeling, een goedlachse, gezellig dikke verpleegkundige, herkent de patiënt direct en ziet dat de gipskoker niet meer om zijn been zit.
‘Opanin, where is your POP?’
‘Oh sister, that is a long story.’
‘Please, tell me that long story.
Hij wacht even voor hij van wal steekt.

‘Sister, I was involved in an accident again. I traveled to Kumasi by lorry with my operated leg still in the POP and the lorry got involved in an accident. During the accident a sharp piece of iron came just inside my POP and ripped it open completely. Just like that. So I had to remove it, because it could not do the work anymore. It is very unfortunate.’
Christie misprijzend: ‘Opanin, how can I believe this story, you are lying and if you want the doctor in the OPD to believe you, you have to come with a better story.’
Ze laat de man achter met een zorgelijke trek op zijn gezicht, maar zijn brein werkt kennelijk al op volle toeren voor het betere verhaal.
Christie komt later naar me toe en vertelt besmuikt, maar toch ook oprecht verstoord door zijn gedrag, het verhaal dat opanin haar heeft gedaan en dat ze hem heeft gewaarschuwd om een beter verhaal te vertellen op de polikliniek later in de middag. Ik ben voorbereid.

Een gipskoker kan niet alleen een patiënt in Ghana een hoop last bezorgen. Ook in Nederland kan de koker als deze niet lege artis is aangelegd gaan schuiven, draaien, tot op je voet uitzakken of in je achillespees snijden. Veel patiënten verwensen het ding én de dokter naar de andere wereld, maar blijven er verder vanaf. Een enkeling begint eraan te peuteren.
Om drie uur komt opanin lopend en zonder stok, binnen. Ik begrijp direct dat hij degene is op wie Christie doelde. Brede smile op zijn gelaat, erg beleefd groetend en handen schuddend gaat hij ten slotte op de stoel naast mijn tafel zitten. Hij heeft kennelijk nog hoop dat ik niets in de gaten heb.

‘How are you?’
‘Fine, everything okay!’
‘Everything?’
‘Everything!’
‘Eh, opanin, I see here in the file that I have been operating upon your leg and you have been given a POP. Today you are coming to the OPD and I don’t see the POP again. Where is it? What happened?’
Er verschijnt even onzekerheid in zijn ogen, maar dan herstelt hij zich en heeft hij kennelijk zijn definitieve keuze gemaakt uit de in zijn hoofd gerepeteerde opties. Kucht een paar keer en steekt van wal.

‘Oh, doctor, it is very unfortunate. At first after discharge of the hospital the POP I was given, was fine and I had no problem. Later on I realized something was moving in de cast between the plaster and the skin. It must have been in the night that the animal has entered into the POP. It was staying there, giving me itching and pain and it did not want to come out again. I tried to get it out with an iron rod, but all in vain. It was worrying me too much-ooh! So I called my elder brother and when he came I asked his advice of what kind of animal could be inside and what we could do. He was thinking it could be a tiny snake, but I felt it was more of a lizard.
We could not agree about the nature of the animal, but we both felt there was an animal inside. If it was a snake, it could even kill me. My brother decided to open the POP at once. How I objected, my brother insisted to open it. He is my elder brother, you see, eheh! He got a saw and was able to remove it completely.’
Hier stopt opanin met zijn verslag. Hij heeft verteld waarom het gips eraf was en de vraag is dus beantwoord. Maar wij willen altijd graag het naadje van de kous weten, ook als we weten dat we worden bedonderd.
‘And what was inside, opanin?’

‘Neither a snake nor a lizard was inside, it was a cockroach only, eheh!’, alsof hij er nog opgelucht over is en hij lijkt van mij eenzelfde reactie te verwachten. Zonder te blikken of te blozen!
Hoe verzin je het op die leeftijd nog bij elkaar! Een levenslange training moet eraan vooraf zijn gegaan om zo onbewogen de waarheid zoveel geweld te kunnen aandoen. Moet ik gaan twijfelen aan alle verhalen die me hier worden verteld? Of blijven slechts enkele opanins schooljongens voor wie liegen een bijvak is? En als het ook zonder het voorgeschreven gips goed is gegaan, word er dan nu nog maar eens boos over.

Het fixatiemateriaal zit nog in de knie en kan er pas over een halfjaar uit. Ik kijk nu al uit naar het verhaal dat opanin heeft als dan het ijzerwerk er niet meer in blijkt te zitten...

Harry Wegdam, chirurg in Techiman, Ghana



 

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tijdschriftarchief | Nieuwsbrief

Volg Medisch Contact op Twitter

Best gewaardeerde docs

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Meer films »»

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd