Ga naar dashboard
U bent nu hier:

Vrijwilliger in Zuid-Afrika Uitbehandeld en eenzaam

Publicatie Nr. 28 - 09 juli 2008
Jaargang 2008
Rubriek Over de grens
Auteur Nairouz Badwy
Pagina's 1216 - 1217

De eerste keer dat ik hem zie, zit hij alleen in zijn kamer, achter een gesloten hek. Aan de muur hangt een klein schoolbordje waarop met krijt zijn naam staat geschreven: Tholakele Samka. Gekleed in een gescheurd en verkleurd pyjamajasje zit hij met een opvallend brede lach te wachten op een klein beetje aandacht.

Sindsdien verzorg ik hem vrijwel elke ochtend. Voordat we naar de badkamer kunnen, begint de zoektocht naar een handdoek, waslapje, een stukje zeep en kleding. Al snel raak ik gewend aan het gemis ervan en pak ik net zo makkelijk een kussensloop om als waslap te gebruiken. Na deze goed uit te wringen, voldoet het sloop ook als handdoek.

Tholakele is te verward om echt hele gesprekken te voeren, maar ik leer hem toch kennen. ’s Ochtends kan ik al aan hem zien of hij een goede dag zal hebben, of hij veel hoestaanvallen of pijn heeft, die dag een beetje in het Engels kan praten of dat we juist in het Zulu moeten communiceren.
Na een aantal weken is het duidelijk dat zijn gezondheid erg is verslechterd. Zijn verwardheid neemt toe en ook lichamelijk wordt hij zwakker. Als zijn officiële papieren eindelijk in orde zijn, kan hij aan de antiretrovirale therapie (ART) beginnen. Zijn CD4-niveau ligt dan onder de 50.

Voordat iemand kan beginnen met die behandeling, moet in de meeste gevallen nog een paspoort worden aangevraagd en gemaakt. Veel mensen zijn officieel identiteitloos. Het aanmaken van een paspoort duurt minimaal drie maanden. In die tijd kan de patiënt hard achteruitgaan, een hoop infecties oplopen, zijn CD4-niveau verder dalen en hij van fase drie in fase vier terechtkomen.

Nu stelt de overheid twee soorten ART ter beschikking, en dus worden die ook in The Dream Centre gebruikt: een combinatie van staduvine en lamivudine met hetzij efivarence, hetzij nevirapine. Wordt een patiënt resistent, dan zijn er geen andere betaalbare mogelijkheden meer en is hij ‘uitbehandeld’.

Veel patiënten komen binnen met het idee dat ze in dit ziekenhuis zullen doodgaan. Voor meer dan de helft is dat ook zo. Soms in het bijzijn van familie, maar in eenzaamheid is geen uitzondering.

In The Dream Centre zijn 120 volwassenen opgenomen. Dat zouden er veel meer kunnen zijn als er meer overheidsgeld zou vrijkomen. Het aantal patiënten is namelijk veel te laag als je nagaat dat waarschijnlijk 40 procent van de bevolking in KwaZulu Natal hiv-positief is. In het ziekenhuis staan nu twee verdiepingen leeg omdat er geen geld is voor de salarissen van artsen en verpleegkundigen. Zo zijn er in het hele ziekenhuis slechts twee artsen werkzaam.

De verpleegkundigen lijken in eerste instantie ongeïnteresseerd en lui. Ze laten een patiënt die ongelukkig is gevallen rustig uren op de grond liggen, terwijl ze zelf een dutje doen. De patiënt kan blijven roepen en huilen, maar niemand die komt helpen. Maar ook de verpleegkundigen leven in moeilijke omstandigheden. Thuis wacht hen honger, ziekte en armoede. Ze werken elf tot dertien uur per dag, zes dagen per week. Het werk is zwaar.

Er zijn geen in hoogte verstelbare bedden, geen tilliften en de zorgen over besmetting zijn groot. Van de patiënten is namelijk 98 procent besmet met tuberculose. De maatregelen die worden getroffen, bestaan vanwege het geldgebrek enkel uit een paar handschoenen, een plastic schortje en een te goedkoop mondkapje.

Vier weken later, de dag voordat ik naar Nederland vertrek, tref ik Tholakele in zijn stoel aan. Dit keer alleen met een halve glimlach: de rechterkant van zijn gezicht is slap. De rest van zijn lichaam hangt over de armleuning, zitten lukt niet meer. Angst en tranen staan in zijn ogen. Ik pak zoveel mogelijk kussens en leg die onder zijn verlamde arm en been, zodat hij niet uit zijn stoel valt en vraag de hoofdzuster om hulp. Tot mijn verbazing komt ze meteen met me mee nadat ik heb verteld wat er aan de hand is. Meestal blijven verpleegkundigen namelijk zitten, want haast kennen ze niet.

De hoofdzuster kijkt even naar Tholakele en zegt: ‘The doctor will come later today. It’s just one of the side-effects of the ARV’s.’ De rest van de dag neem ik elk uur een kijkje bij Tholakele, maar er is geen enkele verbetering zichtbaar. Hij blijft nog een hele tijd angstig. Ik dek hem toe, houdt zijn hand vast, zing voor hem en zeg dat het allemaal goed zal komen. Vanwege zijn slechte toestand wordt hij de volgende dag toch naar een ander ziekenhuis gebracht. In de hele buurt en in zijn geboorteplaats wordt een radiobericht over hem uitgesproken om zijn familie te traceren.
Niemand reageert.








Be More en The Dream Centre
Stichting Be More is een vrijwilligersorganisatie uit Nijmegen en werkt met kleinschalige projecten in ontwikkelingslanden (voornamelijk Zuid-Afrika). Be more ondersteunt lokale organisaties financieel en werft vrijwilligers voor ze. Een van de projecten is de ondersteuning van The Dream Centre in Pinetown, nabij Durban. Dit ziekenhuis biedt palliatieve zorg aan aidspatiënten, in sommige gevallen tot ze overlijden.

Bij de opening in 2002 telde het ziekenhuis 20 bedden. Inmiddels zijn dat er 120, met plannen voor uitbreiding naar 240 - en daarmee is nog maar een fractie van de behoefte ingevuld. In de provincie KwaZulu-Natal is naar schatting namelijk 40 procent van de mensen tussen de 15 en 40 jaar  besmet met hiv.

The Dream Centre zorgt niet alleen voor patiënten, maar ook voor hun familie en naaste omgeving. Het team bestaat uit artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk werkers, fysiotherapeuten, psychologen, spirituele begeleiders, hiv-counselors en vrijwilligers (van Be More).

Patiënten krijgen maar af en toe bezoek. Afleiding en iemand om mee te praten zijn dus broodnodig. Ook is hulp in de verzorging en verpleging onontbeerlijk. Hierbij spelen vrijwilligers een enorm belangrijke rol.
Meer informatie: www.be-more.nl



Nairouz Badwy, student HBO-Verpleegkunde; deed in 2008 twee maanden vrijwilligerswerk in The Dream Centre

Beeld: Paul van der Klei. Hij maakte begin 2008 een fotoreportage voor drie projecten van Be More, waaronder The Dream Centre.
(zie www.paulvanderklei.nl)

PDF van dit artikel

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tijdschriftarchief | Nieuwsbrief

Volg Medisch Contact op Twitter

Best gewaardeerde docs

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Meer films »»

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd