Ga naar dashboard
U bent nu hier:

Basisarts in Ghana - Not in Europe

Publicatie Nr. 14 - 01 april 2009
Jaargang 2009
Rubriek Over de grens, Ghana
Auteur Femke Veldman
Pagina's 592-593

«« Over de grens | Meer over Nalerigu, Ghana

De aankomsthal van het Baptist Medical Centre in Nalerigu De aankomsthal van het Baptist Medical Centre in Nalerigu

Het is zaterdag 10 uur ’s ochtends en ik heb dienst in het Baptist Medical Centre in Nalerigu (Ghana), een klein ziekenhuis waar ik als net afgestudeerde arts werk. Door de lage kosten levert het ziekenhuis zorg voor een grote regio. Het ziet ernaar uit dat het vandaag rustig zal blijven. Slechts één patiënt wacht op een laparotomie. Van top tot elleboog gewassen en steriel ingepakt, sta ik naast dr. Faile bij deze acute buikoperatie. Nog een uurtje werken, schat ik en dan de rest van de dag lekker vrij.

Dan wordt de rust ruw verstoord. De enige medisch student die vandaag in het ziekenhuis aanwezig is, roept onze hulp in voor de behandeling van een vrouw met gezichtsverwondingen. Het blijkt de eerste patiënte van een groep patiënten die in dezelfde bus zat die even verderop is verongelukt. Voor we ons in het tumult begeven, heeft dr. Faile nog één tip: ‘Remember, we’re not in Europe. Don’t make x-rays of everything.’ Daarmee kan ik het doen.

In het OK-complex liggen overal patiënten met gezichtsverwondingen die wachten op iemand die hen kan hechten. Onze hulp is echter gewenst bij de opvang van patiënten in de ‘aankomsthal’ in de open lucht. Op weg daar naartoe, heb ik nog geen idee wat ik daar zal aantreffen en wat er van mij wordt verwacht. 

Een van de vele slachtoffers van het busongeluk Een van de vele slachtoffers van het busongeluk

Als we onze bestemming hebben bereikt, zie ik overal mensen op de grond liggen. Veel bloed, snijwonden, benen en armen in rare posities, veel paniekerige mensen met pijn en uitstekende botten. Het nieuws van het busongeval gaat als een lopend vuurtje door Nalerigu. Al snel krijgen we assistentie van drie medisch assistenten, verpleegkundigen uit de verschillende patiënten­zalen. Ook mensen die Engels spreken, komen naar het ziekenhuis om de verschillende stammentalen te vertalen en zelfs het apotheek- en administratiepersoneel stroomt toe.

De patiënten zitten onder het bloed en de modder en zijn kletsnat omdat de bus in het water is terechtgekomen. Bij iedere patiënt komt een kaartje te liggen waarop de bloeddruk is geschreven. Ik loop de kaartjes af, check de bloeddruk die erop staat en pak even de pols van de patiënt. Patiënten met ernstig letsel probeer ik eruit te halen? Maar dan? Waar moet ik ze naartoe sturen? Wie eerst? Ik heb nog geen enkele oefening gehad en ontbeer ervaring op dit gebied.

Ik doe wat ik denk dat ik moet doen. Een pijnlijke nek, misschien een fractuur? Sensibiliteit en motoriek intact? Ik schrijf braaf op het kaartje: nek stabiliseren en opnemen, foto volgt. Tot mijn verbazing zie ik even later hoe deze patiënt wordt vervoerd: vier mannen pakken de patiënt onder zijn armen en benen en zetten hem in een rolstoel. Achteraf hoor ik de simpele verklaring. Mensen zijn zonder speciale voorzorgen uit de bus getrokken, over schouders gelegd en in de ‘ambulance’ (een vrachtwagen) gezet.

Als de patiënten hierna geen ernstig sensibiliteit- of krachtsverlies hebben, dan is een fractuur onwaarschijnlijk.  

De mannenzaal met gewonden. De mannenzaal met gewonden.

Ik voel buiken en sleutelbeenderen en menig gebroken rib. Ik luister longen en percuteer beiderzijds. Longgeluiden links en rechts hetzelfde, geen doffe percussie en geen benauwdheid betekent geen röntgenfoto. Als hemothorax en pneumothorax voorlopig maar zijn uitgesloten. Het geluid van honderden mensen bemoeilijkt het ausculteren en percuteren. Als ik met een patiënte bezig ben, kan ik moeilijk de rust vinden om me op deze dame te concentreren. Naast haar zit namelijk een jongen die er ook slecht uitziet.

Ik kijk een paar tellen om me heen. Studenten zien patiënten, verpleegkundigen vertalen, nemen de bloeddruk op, leggen verbanden aan en scheuren dozen kapot om daarvan noodspalken te maken. Patiënten met slechts enkele snijwonden wachten tegen een muur tot de acute chaos op de vloer is bedwongen. De grond wordt leger en leger. Goed zo. Maar dan komt er onverwacht nog een vrachtwagen het terrein op rijden, waarna de vloer spoedig weer is gevuld met patiënten. Waar komen al die mensen toch vandaan? Een verpleegkundige weet het antwoord: ‘It was a very big bus.’

Uiteindelijk keert de rust in de aankomsthal terug. In het OK-complex, waar patiënten worden gehecht, lijkt niemand zich zorgen te maken over de plastische perfectie van gezichtsverwondingen. Rond zes uur ’s middags keert ook hier de rust terug en bezoeken en heronderzoeken we traumapatiënten die zijn opgenomen. 

De balans: het ziekenhuis heeft 70 slachtoffers behandeld, van wie er uiteindelijk 36 zijn opgenomen. Vijf mensen zijn bij het ongeluk om het leven gekomen door verdrinking. 

Ik ben moe. Van mijn vrije middag kwam weinig terecht. Godzijdank dat er niet meer doden zijn gevallen. Pfff... Om elf uur ’s avonds eindig ik mijn laatste ronde en sluit ik de dag af die zo rustig begon.

Femke Veldman,basisarts in Nalerigu

PDF van dit artikel

«« Over de grens | Meer over Nalerigu, Ghana 

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tijdschriftarchief | Nieuwsbrief

Volg Medisch Contact op Twitter

Best gewaardeerde docs

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Meer films »»

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd