Ga naar dashboard
U bent nu hier:

Dokter én patiënt

Publicatie Nr. 16 - 20 april 2006
Jaargang 2006
Rubriek Over de grens
Auteur Harry Wegdam, chirurg in Techiman, Ghana

Chirurg in Ghana


Tataaa… tataaa… tataaa… Op weg per ambulance naar…, ja, waar naartoe eigenlijk? Ik heb het de chauffeur al eens voorspeld: ‘Tommy, op een dag breng jij mij met deze ambulance naar de kust.’ En nu is het zover. Tijdens het visitelopen in het ziekenhuis in Techiman word ik zaterdagmorgen zonder enige voorbode overvallen door een onhoudbare pijn op de borst. Het ECG toont een zelfs voor een chirurg duidelijk te zien infarct van de linkervoorwand. Onze internist, die vanochtend vroeg is vertrokken naar Accra, is alleen telefonisch te raadplegen. ‘Aspirine kauwen, nitrobaat onder de tong, een bètablokker, heparine, morfine en zo gauw mogelijk naar het universiteitsziekenhuis in Kumasi.’

Twee dokters, de matron van het ziekenhuis en mijn vrouw rijden mee. Iedereen is aangeslagen en ik besef dat het zeer de vraag is of ik hier nog ooit terugkom.
Opeens wordt het me duidelijk dat je als chirurg in Ghana niet alleen dient te zorgen voor een goede werkomgeving, maar ook voor een omgeving waar je in geval van nood zelf kan worden opgevangen. Een goed toegeruste ambulance, een werkend ECG-apparaat, een functionerend lab en antistollingsmogelijkheden horen daar duidelijk bij. Met behulp van donoren moet je zorgen dat deze faciliteiten er zijn. En die zijn er ook.
Omdat onze Resident Permits moeten worden vernieuwd, liggen onze paspoorten bij het Immigration Department en dat is in het weekend onbereikbaar. Dus zonder paspoorten op pad.

Het Kumasi universiteitziekenhuis, op twee uur rijden van Techiman, wordt een aparte ervaring. Geen haast, geen bereikbaar ECG-apparaat op zaterdag, wel een lab met hartenzymen en een thoraxfoto. Op de coronary care unit (CCU) is een bed voor mij, met schone, maar gescheurde lakens, temidden van snurkende of in zichzelf pratende patiënten zonder infuus of bewakingsapparatuur. Ik vraag me even af of dit wel een CCU is. De verpleging is allerliefst en blíjft de tensie meten, die steeds goed is.

Steeds gaan er her en der mobieltjes af, die luidruchtig worden beantwoord. Het is een komen en gaan van allerlei dokters die me geruststellen en allervriendelijkst zijn. Alleen zie ik niet veel evidence voor die geruststelling. De voorgeschreven heparine, bijvoorbeeld, is in het hele ziekenhuis niet te krijgen en ook niet op straat. Mijn vrouw krijgt te horen: ‘You buy a cup, a spoon , a plate and a knife for your husband so he can eat and also a bucket to bath him in the morning.’ Mijn vrouw doet gehoorzaam wat haar wordt gevraagd. De emmer laat ze maar zitten, wel weet ze wat rijst met kip op de kop te tikken als avondmaaltijd.
Het wordt ons duidelijk dat we hier weg moeten als we enige behandelingsactie willen zien. SOS International (een wereldwijde verzekering waarbij alle grote uitzendende organisaties zijn aangesloten en gelukkig ook de mijne) wordt gebeld in het United Kingdom.


Zondagmorgen worden ergens op een afdeling drie ampullen heparine gevonden en er kan toch een ECG worden gemaakt door een laborante die uit de kerk is geplukt. Er wordt een wandeling ondernomen naar een ‘douche’ die zich op 70 meter afstand van de CCU bevindt. Inmiddels melden zich twee nieuwe gezichten: dr. Christie, een Ghanese zeer adequate en doortastende arts, en een broeder die via SOS per vliegtuigje uit Accra is aangekomen. We gaan per ambulance naar het vliegveld, waar een Nederlandse piloot wacht. De brancard met mij erop erin krijgen lukt niet, dus dan er maar af, lopend de vliegtuigtrap op en dan weer gaan liggen op dezelfde brancard. Mijn vrouw en de coördinerend arts gaan mee, de rest zwaait ons uit.
In Accra brengt een ambulance ons naar het Cardiac-Thoracal Centre. Mooi klein kamertje met monitor, eigen douche en wc. Mijn vrouw krijgt op haar verzoek een matras op de vloer.
Aardige verpleging en weer veel geruststellende dokters. Onze internist uit Techiman die de vorige dag al vroeg naar Accra moest, komt langs en foetert over een heparinepomp die nog niet is aangesloten. Het blijkt uitgesloten te zijn dat er hier een katheterisatie gebeurt. Het is nu zaak zo snel mogelijk naar Nederland te gaan.


De Nederlandse ambassade zorgt om 11 uur zondagavond voor twee ‘laissez-passer’-paspoorten! Dan vraagt de dokter van het Cardio-Thoracic Center Accra: ‘Do you feel any pain?’ en vervolgt vóór ik kan antwoorden: ‘If you do, we cannot sent you by air-ambulance to Holland today and we have to wait till you are more stable.’
‘I didn’t feel any pain today’, is mijn antwoord, ook ingegeven door de wens zo snel mogelijk te vertrekken. Even later komt dr. Chistie, coördinator voor SOS, met dezelfde vraag: ‘Do you still have chestpain?’
Na mijn vorige ervaring antwoord ik: ‘Not at all. It has disappeared.’
Zij: ‘Please, if you say you do not feel any pain, the SOS air-ambulance will not pick you up today, because then they consider you as stable and they can wait...’
Ik begrijp de hint: ‘Oké, some pain in the chest woke me up this morning, but it disappeared immediately!’
Zij: ‘Yes, that’s better, I will inform them and they will take off from Switserland now!’
Je moet er kennelijk zelf wel een beetje bij blijven.


Maandag gaat het snel. Om 5.00 ’s ochtends landt een speciale air-ambulance uit Zürich in Accra. Een arts en een verpleegkundige van SOS komen naar het ziekenhuis en sluiten al hun apparatuur aan. Drie uur later gaan we aan boord. Zelfs de brancard van de ambulance gaat moeiteloos de uitklapbare helling op die naar het vliegtuig leidt. Ik hoef er niet af deze keer.
Alles voor medische intensieve bewaking is aan boord. Vanwege de afwijkende paspoorten duurt het nog een halfuur voor we kunnen opstijgen. Niemand kent dit vreemde paspoort en mijn vrouw eindigt bij de hoogste baas van ‘immigration’ die, met zijn voeten op zijn bureau, er uiteindelijk een stempel in drukt. Belangrijk, want zonder het stempel ‘eruit’, kom je er nooit meer in. En het is nog steeds de bedoeling terug te komen.
Wat een verademing om je na ruim twee dagen veilig op weg te voelen naar een goede behandeling.


Als we aankomen op Schiphol, ongeveer 55 uur na het hartinfarct, worden we afgehaald met een ambulance met twee maanmannetjes wegens de MRSA-preventie. Dan op naar het AMC.
CCU, bewaking, lab, echo, ECG en eindelijk een plan voor medicatie en behandeling.
Een paar dagen later, na opheffing van de MRSA-isolatie, de katheterisatie. Ik bof: één afwijking slechts, die gelukkig al weer open is en die in dezelfde zitting wordt gedotterd en van een stent wordt voorzien. Het ziet er weer uit als van een jonge god en geeft uitzicht op meer Ghana.
Is het eigenlijk geen grote luxe om nu te weten hoe je hartvaten er voorstaan? Zonder infarct zou je het niet weten. Er gaan nogal wat oudere collega’s naar Afrika om enkele maanden te helpen. Hebben die ook allemaal een SOS-verzekering om met problemen nog een beetje op tijd ergens aan te komen waar adequaat kan worden gehandeld?


‘Weet je wat dr. Christie vroeg bij ons vertrek uit Accra?’, vraagt mijn vrouw me later.Ze zei: ‘Please can you ask your husband to help me to get a secondhand ambulance from Holland?’ Dít is Afrika!

Klik hier voor het PDF van dit artikel

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tijdschriftarchief | Nieuwsbrief

Volg Medisch Contact op Twitter

Best gewaardeerde docs

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Meer films »»

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd