Ga naar dashboard
U bent nu hier:

Chirurg in Ghana - Geluksdag

Publicatie Nr. 41 - 08 oktober 2008
Jaargang 2008
Rubriek Over de grens
Auteur Harry H.J. Wegdam
Pagina's 1686 - 1687

Vandaag beleef ik een geluksdag: dr. Breece Hillah, afkomstig uit Togo, is geslaagd voor zijn membership-examen chirurgie van het Ghana College of Physicians and Surgeons. Het lijkt niet zo bijzonder, maar voor mij betekent het veel.

Techiman ligt ver van de kust en ook ver van de twee universitaire ‘topziekenhuizen’ van Ghana. Toen ik twaalf jaar geleden in Ghana kwam, hadden deze ziekenhuizen het monopolie op alle opleidingen van het West African College. Geen echte concurrentie dus. Gevolg was dat assistenten soms ‘levenslang’ in opleiding bleven. En als het hen wel eens lukte om de opleiding af te ronden, was dat omdat hun bazen de assistenten een gunst verleenden.

Met veel geld ondersteunde Nederland in 2003 de oprichting van een tweede en typisch Ghanees college: het Ghana College of Physicians and Surgeons. De rector hiervan was een wijs man en tevens een bekwaam veldheer. Hij bepaalde dat opleidingen niet langer alleen op de universiteiten moesten plaatsvinden, maar ook in klinieken met daarvoor geaccrediteerde specialisten. Verder mocht de opleiding voor membership niet langer dan drie jaar duren.

Techiman werd de eerste geaccrediteerde non-­universitaire chirurgische opleidingsplaats in Ghana. Later volgden er meer. Van de driejarige opleiding van een willekeurige trainee konden wij één jaar verzorgen. Tot dusver kregen we vijf trainees: twee werden gesponsord door onze diocese - onder wie mijn gedoodverfde opvolger - en drie trainees uit het gouvernementssysteem.

De twee trainees van onze diocese komen uit Togo en hebben alles wat je maar kunt wensen: ze zijn actief, leergierig, trainbaar en het zijn leuke kerels. Ze werken hard, zijn altijd op tijd en hebben een onverwoestbaar optimisme. Ik denk dat er weinig mensen in opleiding zijn die zo serieus met hun vak bezig zijn. Behalve de gewone algemene chirurgie, behandelen ze onder meer struma en plaatsen ze dynamische-heupschroeven en kop-halsprothesen. Deze laatste handelingen hebben ze vooral hier bij ons in Techiman geleerd.

We hebben ons trachten te profileren als kersverse opleidingskliniek: presentaties bij jaarvergaderingen en bijdragen tijdens faculteitsvergaderingen. Ook reisden we vaak naar de hoofdstad Accra omdat ik dacht dat dat goed was. Daarnaast drong ik door als lid van de board van de chirurgische faculteit, hetgeen me de mogelijkheid verschafte op de hoogte te blijven van wat er gaande was in chirurgenland. 

De twee universiteitsziekenhuizen in Ghana hebben onderling een groot probleem. Het ene in de hoofdstad Accra herbergt voornamelijk chirurgen die zijn opgeleid in het Verenigd Koninkrijk. Zij voelen zich superieur aan chirurgen uit het universiteitsziekenhuis in Kumasi die meestal zijn opgeleid in Rusland of Duitsland. Onze trainees zijn verbonden aan het cluster Kumasi. De examens van het membership worden echter afgenomen in Accra en de examinatoren van Accra voeren de boventoon bij die examens.

De eerste keer in de korte geschiedenis van het college gaat het helemaal mis: van de zeven die opgaan voor chirurgie, slaagt maar één kandidaat. Onze beide kandidaten worden afgewezen. En een half jaar later gaat het bij onze twee kandidaten opnieuw mis. Ik probeer te achterhalen waar het fout loopt: schriftelijk uitstekend, mondeling long cases good, short case failed.

Dan hoor ik hoe onze kandidaten met de short cases verbaal zijn neergesabeld. En van tevoren zou een van de examinatoren tegen een secretaresse hebben gezegd dat die twee niet moeten denken dat ze zomaar chirurg kunnen worden. Het werd hun kennelijk nog niet gegund. Ik ken het niveau van sommige kandidaten die wel zijn geslaagd en weet dat de twee Togolezen daar ver bovenuit steken. Er is iets grondig mis met het systeem, met mij of met onze inschattingen.

Ik ben bang dat het steekt dat we het behoorlijk goed doen. Het komt soms niet zo goed uit, als een nieuweling zijn deuntje aardig meeblaast. Als we het niet goed zouden doen, zouden we mogelijk op minder problemen stuiten en zouden meer kandidaten slagen voor het examen.

Na wat telefoontjes grijpt de rector van het college persoonlijk in. Hij deelt mij mee dat onze twee kandidaten drie maanden naar Accra moeten om de sfeer op te snuiven van chirurgie aldaar. Het betekent dat ik mijn halve pensionering onderbreek en terugga naar Techiman om mijn toekomstige opvolger te vervangen. De twee kandidaten verzoeken mij vriendelijk doch dringend kalm te blijven en de zaak niet open te gooien.

Ik luister wel naar hen, maar ben getergd en zoek één van de hoogleraren op en vertel hem dat ik ‘not happy ben. Hij is dat ook niet. Hij vertelt dat hij niet veel kan zeggen, maar wel dat hij er zeker van is dat de kandidaten deze keer zullen slagen. Ik laat hem weten dat als het weer zo gaat als de vorige keer ik me beraad over mijn bijdrage aan de opleiding. Ik ben wel goed, maar niet gek!

Vervolgens zitten de twee Togolezen drie maanden in een dure accommodatie in Accra hoogleraren ‘te pleasen’. Af en toe eet ik eens met ze en hoor dan veel over Accra... Ze bouwen een goede band met de hoogleraren op en nu lijkt alles goed te gaan. Hoe kan het ook anders, want het zijn voortreffelijke kerels.

Bij het volgende examen slaagt onze hele ploeg – de twee recidivisten en een verse kandidaat. Direct nadat de uitslag bekend is, belt de bewuste prof mij op. ‘I have told you, you should not worry. You have your successor now, so you can move on!’ Deze keer werd het ons wel gegund. Examens bestaan uit steeds herhaalde feitenkennis, basisvakken spelen een belangrijke rol. Zeg wat ze willen horen en wees beslist niet creatief. Of je in die drie jaar een goede praktische vaardigheid hebt opgedaan, lijkt volledig irrelevant.

Helpen in de chirurgie in Ghana is anders geworden dan ik aanvankelijk dacht. Na een periode waarin ik directe chirurgische hulp verleende, is het verworden tot het ondersteunen van sommige Afrikaanse dokters die zich door het weinig transparant opleidingssysteem proberen te persen. Uiteindelijk gaan die dokters dan wel weer doen waarvoor ik aanvankelijk was gekomen: patiënten behandelen. Ik heb na twaalf jaar een opvolger. God zij dank. En nog een goeie ook.

Harry H.J. Wegdam, chirurg in Techiman
Beeld: Harry Wegdam

PDF van dit artikel

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tijdschriftarchief | Nieuwsbrief

Volg Medisch Contact op Twitter

Best gewaardeerde docs

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Meer films »»

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd