Ga naar dashboard
U bent nu hier:

Basisarts in Ghana - Gesprekstechnieken in Ghana

Publicatie Nr. 27 - 01 juli 2009
Jaargang 2009
Rubriek Over de grens
Auteur Femke Veldman
Pagina's 1212

«« Over de grens | Meer over Nalerigu, Ghana

De arts-patiëntrelatie en slechtnieuwsgesprekken komen in een heel ander perspectief te staan tijdens mijn werk in Ghana. Gesprekstechnieken krijgen tijdens je geneeskundestudie in Nederland veel aandacht. Je leert alles over hoe je in de anamnese informatie van een patiënt kunt krijgen, over inleving, gevoelsreflecties en samenvattingen. Dit alles zat in mijn hoofd toen ik in het Ghanese Nalerigu kwam. En daar deed ik het vervolgens heel anders.

De meeste Ghanezen zijn niet gewend aan ziekenhuizen of dokters, hebben geen idee wat ze aan de dokter moeten vertellen of wat ze moeten doen. Als je in Nederland je stethoscoop op de rug van een kind legt, begint het meestal uit zichzelf diep in en uit te ademen. Hier kijkt de patiënt je vreemd aan, houdt zijn adem in of gaat hyperventileren. Terwijl in Nederland mensen met lijstjes van hun klachten bij de dokter komen, worden de klachten hier in willekeurige volgorde en zonder verdere toelichting opgesomd. Hoofdpijn, buikpijn, pijn in de rug. Gevolgd door een vragende blik: ‘dokter, geef me een medicijn.’ Een gesprek over het verloop van de pijn of over gevoelens duurt een eeuwigheid en dan nog meestal zonder bruikbaar resultaat.

In Nederland besteedt de geneeskundestudie ook volop aandacht aan het facet ‘slechtnieuwsgesprek’. Aan de noodzaak van duidelijkheid bij de trieste boodschap en aan de manier waarop de patiënt reageert in verschillende fasen, van ontkenning tot woede en uiteindelijke aanvaarding.

In Ghana gelden andere regels. Daar leeft de overtuiging dat patiënten het slechte nieuws zelf emotioneel niet aankunnen. Ze krijgen dan ook niets te horen over de diagnose. De boodschap wordt aan een familielid verteld die zorg draagt voor de zieke. Een cultureel aspect waaraan ik me maar moeilijk kon aanpassen. Het is lastig als een patiënt met uitgezaaide baarmoederhalskanker blijft klagen over die nare geurtjes en afscheiding uit de vagina. Je geeft haar medicatie, maar nauwelijks verdere uitleg over haar aandoening. Alleen haar man weet wat er speelt.

Ik zag een jongen met echografisch verscheidene grote hepatomen en fors vergrote retroperitoneale klieren. In Nalerigu is dit niet verder te onderzoeken. De financiële situatie van de patiënt laat het waarschijnlijk niet toe om naar een groter ziekenhuis te gaan voor verdere diagnostiek. Zijn vader krijgt het slechte nieuws te horen. Een ziekte in de buik, geen curatieve behandeling mogelijk. Wel zullen we hem medicijnen geven om de klachten te verminderen. Daarna zie ik beiden nog eenmaal terug op mijn poli. De jongen in pijn. En met vragende ogen.

Hierop volgde voor mij menige nachtelijke overdenking. Los van het recht dat iedereen ter wereld zou moeten hebben op goed onderzoek en betere pijnmedicatie dan paracetamol, leefde ik mij in in het informele Ghanese recht op het níet-weten. Moet een patiënt wel alles weten over zijn ziekte en de daarbij behorende sombere toekomst? Laat je hem zelf besluiten of verdere diagnostiek het geld waard is? Of respecteer je de Ghanese traditie en bescherm je de patiënt tegen de trieste boodschap? Laat je hem in het ongewisse en besluiten wíj voor hem dat het ’t niet waard is om voor dezelfde nare uitkomst veel geld uit te geven in een groter ziekenhuis?

Een cultureel aspect waarmee ik bleef worstelen.

Femke Veldman, tropenarts in opleiding

pdf van dit artikel


«« Over de grens | Meer over Nalerigu, Ghana

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tijdschriftarchief | Nieuwsbrief

Volg Medisch Contact op Twitter

Best gewaardeerde docs

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Meer films »»

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd