Ga naar dashboard
U bent nu hier:

De kruidendokter als conculega

Publicatie Nr. 33/34 - 12 augustus 2009
Jaargang 2009
Rubriek Over de grens
Auteur Karel Bijlsma, Mariek Bijlsma
Pagina's 1396-1397

«« Over de grens | Battor, Ghana

Na acht dagen door een kruidendokter te zijn behandeld, komt een jongen met deze necrotiserende enkelwond bij het ziekenhuis. Na acht dagen door een kruidendokter te zijn behandeld, komt een jongen met deze necrotiserende enkelwond bij het ziekenhuis.


Sinds maart 2002, toen ik vervroegd met pensioen ging, zijn mijn vrouw (anesthesieverpleegkundige) en ik (chirurg) werkzaam in een missiehospitaal met 220 bedden in Battor, Ghana.

De grote verschillen tussen hier en daar liggen niet alleen op het terrein van de medische mogelijkheden, maar ook in het gedrag van patiënten. Bijna als regel komen ze in een te laat stadium naar het ziekenhuis, vaak omdat ze eerst op consult gaan bij onze ‘lokale collega’: de herbalist. Als die geen genezing brengt, komen ze naar het ziekenhuis.

Dat betekent dat we een negatieve selectie zien van zijn patiënten en dus een onvolledig beeld hebben van wat hij kan en wat zijn resultaten zijn.

Van zijn therapeutisch arsenaal weten we dat hij drankjes voorschrijft van kruiden(mengsels), die erg giftig kunnen zijn. Ook maakt hij vaak multipele kleine sneetjes in de huid ter plaatse van de aangedane plek. Als de patiënt in het ziekenhuis komt zien we die terug als scarification marks. De incisies kunnen worden gecombineerd met de applicatie van kruiden, maar dat gebeurt niet altijd. Bij aandoeningen aan de extremiteiten wordt er vaak nog een strak zittend verband aan toegevoegd. Ook in de gynaecologie worden kruiden toegepast; bijvoorbeeld als abortivum en als behandeling van myomen, die berucht zijn om hun afmetingen en het chronisch bloedverlies met ernstige anemie als gevolg.

Hoe destructief het effect van de kruiden kan zijn en hoe snel het kan gaan, zagen wij bijvoorbeeld bij een patiënt die na acht dagen herbal treatment van een wond aan zijn enkel naar het ziekenhuis kwam. Er was een flinke necrose ontstaan, die met conservatieve behandeling ook weer snel genas.

Is de kruidenbehandeling te lang volgehouden, dan rest ons alleen nog amputatie, zoals bij een man van twintig jaar met een crurisfractuur die tien dagen herbal treatment achter de rug had en een meisje van zestien jaar, dat intervenieerde bij een familieruzie en dat met een crurisfractuur moest bekopen. Zij kwam na drie weken kruidenbehandeling bij ons. 

Het effect van een kruidenbehandeling bij een crurisfractuur. Het effect van een kruidenbehandeling bij een crurisfractuur.

Veel gevaarlijker wordt het wanneer de kruiden, die worden geappliceerd, sporen van de Clostridium-familie bevatten. Zo zagen we een jongen van vijftien jaar, die tijdens een partijtje voetbal op vrijdagmiddag op zijn rechterarm was gevallen. De leraar nam hem mee naar de herbalist, die hem met incisies behandelde, er een kruidenmengsel op deed en een drukkend verband toevoegde. Toen de jongen zich maandagochtend op school meldde, was hij zo ziek dat de leraar hem naar het ziekenhuis bracht. Daar bleek hij gasgangreen te hebben ontwikkeld met necrose tot halverwege de bovenarm.De necrose en de demarcatie zijn op de foto’s hieronder duidelijk te zien, evenals het gas in de weke delen.Tevens is er een luxatie van het ellebooggewricht, die mogelijk nog heeft bijgedragen aan de anaerobe omstandigheden. Hoge doses antibiotica, een amputatie, een second look met debridement en spoelen met waterstofperoxide hebben het gewenste resultaat opgeleverd.


Gasgangreen met necrose tot halverwege de bovenarm.Ook is er een luxatie van het ellebooggewricht. Gasgangreen met necrose tot halverwege de bovenarm.Ook is er een luxatie van het ellebooggewricht.

Op de polikliniek gynaecologie meldt zich gemiddeld één keer per maand een patiënte die door de herbalist is behandeld in verband met uterusmyomen. De behandeling door de herbalist bestaat uit vaginale applicatie van een kruidenmengsel. Het gevolg is lokale ulceratie van de vagina en het ontstaan van verklevingen, waardoor de vagina bijna volledig oblitereert. Er resteert slechts een nauw kanaaltje voor de passage van de urine. Een sociaal/seksueel voor de vrouw onhoudbare toestand en een groot reconstructief chirurgisch probleem met teleurstellende resultaten (verdwenen sensibiliteit).Per jaar komen dus ongeveer twaalf vrouwen hiermee naar het ziekenhuis. Hoeveel zouden er niet komen?

Vlijtig Liesje Vlijtig Liesje

Zoals ik al zei zien we een negatieve selectie van de patiënten die de herbalist hebben bezocht. Dat geeft een vertekend beeld. Daarom ten slotte nog dit: regelmatig komen vrouwen naar het ziekenhuis met een ulcererend mammacarcinoom, waarbij geen palliatieve chirurgie meer mogelijk is. We behandelen het ulcus met een papje van verse blaadjes van vlijtig liesje. Dat wordt dagelijks ververst. We hebben het van de herbalist geleerd. Het werkt prima in die zin, dat het ulcus schoon wordt (niet meer stinkt), er ‘fris’ uit gaat zien en zelfs aan de rand wat genezingstendensen lijkt te vertonen. Voor de patiënt een hele verbetering, alleen al omdat hierdoor sociaal verkeer een stuk gemakkelijker wordt.

Het geheim? De blaadjes bevatten vincoblastine.

Karel en Mariek Bijlsma,chirurg respectievelijk anesthesieverpleegkundige in Ghanees missiehospitaal

Beeld: auteurs

 

«« Over de grens | Battor, Ghana


 

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tijdschriftarchief | Nieuwsbrief

Volg Medisch Contact op Twitter

Best gewaardeerde docs

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Meer films »»

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd