Ga naar dashboard
U bent nu hier:

Chirurg in Ghana - De vloek van kinderloosheid

Publicatie Nr. 41 - 08 oktober 2009
Jaargang 2009
Rubriek Over de grens
Auteur Karel Bijlsma
Pagina's 1682

«« Over de grens | Battor, Ghana

Ghana wordt bewoond door ongeveer honderd verschillende etnische groeperingen. De helft, of wellicht zelfs wat meer dan de helft daarvan wordt gevormd door de Akangroepen. Een belangrijke groep dus, waartoe ook de Ashanti behoren. Zij zijn matrilineair georganiseerd. Dat wil zeggen dat het lidmaatschap van de clan langs de vrouwelijke afstammingslijnen loopt. Andere clans zijn patrilineair, zoals de Ewe in het zuidoosten van Ghana. Zij vormen een minderheid in het land; ongeveer 15 procent van de totale bevolking.

Een akua’ba, symbool van de vruchtbaarheid, wordt gekoesterd door Ghanese vrouwen die zwanger willen worden. beeld: Shutterstock Een akua’ba, symbool van de vruchtbaarheid, wordt gekoesterd door Ghanese vrouwen die zwanger willen worden. beeld: Shutterstock

Het al dan niet hebben van kinderen is in de Akancultuur van cruciaal belang voor de vrouwen, want als je niet zwanger kunt worden stopt de familielijn bij jou. Jij breekt hem af. Dat heeft voor de vrouw in kwestie enorme gevolgen. Vaak wordt ze de outcast van het dorp en daarbij: er is niemand die voor haar zal zorgen als ze oud is. Tot welke wanhoopsdaden dit kan leiden, blijkt uit de volgende ‘ziektegeschiedenis’.

Het woensdagochtendrapport liep royaal uit, want de dienstdoende assistent vertelde dat er aan het einde van dinsdagmiddag een vrouw van voor in de dertig uit Accra was gekomen om te bevallen. Ze bleek echter niet zwanger te zijn, maar had kussens en lappen onder haar kleding gestopt om de schijn van zwangerschap te wekken.

De vrouw was al een jaar of tien getrouwd en het huwelijk was kinderloos gebleven. Haar man had inmiddels een tweede vrouw en had met haar drie kinderen gekregen. De eerste vrouw kreeg nu amper nog geld van hem en kon nauwelijks in haar levensonderhoud voorzien. Van een eventueel gynaecologisch onderzoek en een poging de kinderloosheid op te lossen, kon om die reden geen sprake zijn.

Onze ‘patiënte’ had gedurende negen maanden zwangerschap geveinsd en geleidelijk aan haar buik dikker gemaakt. Haar plan was om bij ons in het ziekenhuis, ver van Accra, te ‘bevallen’. Volgens haar plan zou het helaas een dood kindje blijken te zijn. Op die manier dacht ze dan ‘bewezen’ te hebben dat ze wel degelijk kinderen kon krijgen. Op grond daarvan zou ze ook weer recht hebben op onderhoud door haar echtgenoot en geen outcast zijn of worden. Bovendien bleef de mogelijkheid van gynaecologisch onderzoek en een echte zwangerschap dan open.

Iedereen was zich bewust van de benarde situatie waarin de vrouw verkeerde en onder de indruk van de wanhoop die uit haar oplossing bleek. De ellende was dat we, ondanks alle begrip voor haar situatie, niet met haar leugen mee konden gaan. Want hoe moesten we een doodgeboren kind produceren als de ‘vader’ het zou willen zien en begraven? Tenslotte is dat iets wat overal ter wereld heel gewoon is, dus ook hier. En ook in Ghana zitten er buitengewoon veel juridische haken en ogen aan voor een ziekenhuis als dat de leugen van een patiënt zou steunen. Om van de eventuele claims nog maar te zwijgen.

Het ochtendrapport begint altijd om acht uur en om negen uur op deze woensdagmorgen had de ‘vader’ een afspraak met de assistent. Wat moesten we doen? Het beste leek het om te proberen tijd te winnen voor het bedenken van een goede oplossing, want de reactie van de echtgenoot was erg onzeker. We wilden graag tijd om met de Ghanese nonnen te overleggen en ook met de gynaecoloog zuster Edgitha, de oudste Duitse non die al meer dan dertig jaar in dit ziekenhuis werkt. Zij was toevallig weg naar de 92ste verjaardag van de oud-bisschop van Accra, en zou pas in de middag terugkomen. We besloten te zeggen dat de man zijn vrouw niet kon bezoeken omdat ze er slecht aan toe was, en hem te vragen om de volgende dag terug te komen. Intussen zouden we haar op een apart, afgelegen kamertje 'verstoppen’.

Het liep voor ons uiteindelijk met een sisser af.
De echtgenoot kwam niet opdagen, omdat zijn broer in Accra was overleden en hij daar naartoe moest. De vrouw wilde per se naar huis, waar zij het verhaal van het doodgeboren kind zou vertellen en zou volhouden. Vanuit het ziekenhuis hebben we haar duidelijk gemaakt dat we dat verhaal nooit zouden kunnen steunen, mocht haar man om nadere informatie komen vragen of mocht er een rechtszaak van komen. We hebben haar echter ook nadrukkelijk gezegd dat zij altijd welkom zou zijn bij de gynaecoloog voor onderzoek en eventuele behandeling van haar kinderloosheid.

Karel Bijlsma, chirurg in een Ghanees missiehospitaal

PDF van dit artikel

 

«« Over de grens | Battor, Ghana

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Tijdschriftarchief | Nieuwsbrief

Volg Medisch Contact op Twitter

Best gewaardeerde docs

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Meer films »»

Deelnemende sites

Voor deze site(s) bent u ingelogd