De uitspraak in de zaak-Kelly, waarin vorige week een wrongful life-claim werd gehonoreerd, heeft gevolgen voor de werkwijze van artsen. Defensieve geneeskunde kan het resultaat zijn, vrezen deskundigen: Om claims te voorkomen zullen artsen vaker gebruikmaken van prenatale diagnostiek. Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) moet van het gerechtshof in Den Haag aan de ernstig gehandicapte Kelly (9), naast geld voor de opvoeding en verzorging, smartengeld betalen omdat zij is geboren. Tijdens de zwangerschap gaven de ouders aan dat in de familie een chromosomale afwijking voorkomt, maar de verloskundige van het LUMC liet prenataal onderzoek achterwege. Het is nog onduidelijk of het LUMC in cassatie gaat. Nederland is een uitzondering. In de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Australië en Duitsland zijn wrongful life- zaken allemaal afgewezen. Alleen Israël heeft in 1986 zon claim gehonoreerd. Aldus Carel Stolker, hoogleraar aansprakelijkheidsrecht aan de Universiteit Leiden. Hij haalt de argumenten aan van de Engelse rechter die in 1982 een onrechtvaardig-bestaan-vordering afwees. Daar waren ze bang dat erkenning van een wrongful life indirect tot meer abortussen zou leiden. Het zou een bijna onmogelijke druk op artsen leggen, zo was het argument. Het gevaar leek reëel dat dokters onder onbewuste druk in twijfelgevallen vanwege angst op een schadeclaim een abortus zouden adviseren. Ook in Nederland kan de zaak Kelly tot defensieve geneeskunde leiden. Joep Hubben, advocaat en hoogleraar gezondheidsrecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam noemt de uitspraak slecht voor artsen. Volgens hem zullen artsen om claims te voorkomen vaker gebruikmaken van de toegenomen mogelijkheden tot prenatale diagnostiek. Ook als familie om prenataal onderzoek vraagt, zullen artsen dit doen om zich in te dekken. Ik zeg altijd tegen artsen: Defensieve geneeskunde is niet nodig, je hoeft je niet bedreigd te voelen. Maar dit is een signaal in de tegenovergestelde richting. Johan Legemaate, hoofd van de juridische afdeling van de KNMG, denkt dat er naar aanleiding van deze uitspraak stappen moeten worden ondernomen. Zo moeten de wetenschappelijke verenigingen bij elkaar komen om richtlijnen op te stellen voor prenatale diagnostiek. En als dergelijk onderzoek wordt gedaan, moet de kwaliteit zo goed mogelijk zijn. De diagnose moet bijvoorbeeld altijd door twee artsen worden gedaan. Daarnaast moeten artsen aan de familie duidelijk maken dat er bij screeningsmethoden altijd een kans op miskwalificaties bestaat. Een vergelijkbare zaak speelde in 2000 in Frankrijk, toen de rechter het zwaar gehandicapte kindje Nicola Perruche een schadevergoeding voor onrechtvaardig bestaan toekende. Vanwege de opschudding die dit veroorzaakte, bepaalde de Franse regering in 2002 dat niemand kan claimen dat zijn geboorte schade heeft opgeleverd. Hubben: Ik ben er voorstander van om dit in Nederland ook via de wetgeving af te wijzen. Legemaate denkt echter dat daar niet veel kans op is. In Nederland is de wetgever niet zo verbiederig. << MM
Sluit u aan bij onze LinkedIn-groep om te discussiëren met collega's en op de hoogte te blijven van de belangrijkste ontwikkelingen in de geneeskunde en de gezondheidszorg, nieuwe nascholingen, evenementen en lezersacties van Medisch Contact.
