12 oktober 2010
Oudste handboek geneeskunde Europa ontdekt
Het oudste handboek voor artsen in Europa ligt in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Tot deze ontdekking is boekhistoricus Erik Kwakkel van Universiteit Leiden gekomen.
beeld: Koninklijke Bibliotheek, Den Haag
Het laatelfde-eeuwse handschrift is het eerste waarin een revolutionair andere manier van kijken naar ziekte en behandeling wordt beschreven dan tot dan toe gebruikelijk was.
Erik Kwakkel bestudeerde het handschrift – een handgeschreven boek uit de tijd van voor de boekdrukkunst – in het kader van zijn onderzoek naar wetenschappelijke boeken uit de twaalfde eeuw. Via contacten met Amerikaanse deskundigen op het gebied van de medische geschiedenis van Europa, werd duidelijk dat het ging om het boek Liber pantegni of ‘Boek van de volledige medische kunst’.
Het gaat hier om een vertaling van Arabisch werk door Constantijn de Afrikaan. Van dit boek waren latere versies al wel bekend, maar het gaat in dit geval om het handschrift dat vervaardigd is in het Italiaanse klooster Monte Cassino waar Constantijn zelf verbleef. In hedendaagse termen zou het een eerste druk genoemd worden. Ware het niet dat er van druk geen sprake was.
Kwakkel: ‘Met dit boek werd voor het eerst een nieuw soort medisch boek in Europa geïntroduceerd, waarin alles stond wat de medicus nodig had. En de wijze van kijken naar ziekte en oplossingen was totaal anders dan tot dan toe gebruikelijk. De Arabieren beschreven ziektebeelden en probeerden oplossingen op basis van proeven te vinden.’ Volgens Kwakkel heeft het boek bij de meeste Europese medici in de kast gestaan totdat in de zestiende eeuw betere teksten beschikbaar kwamen.
Dat was al langer bekend, uit de latere versies die beschikbaar waren. Het ontdekte handschrift is om andere redenen interessant: ‘Het biedt ons een blik op de tafel van de medisch student in de twaalfde eeuw. Het is geen mooi boek, eerder onooglijk. Maar het heeft een bijzonder formaat, hoog en smal vergeleken met de andere boeken uit die tijd. Wellicht omdat het daardoor makkelijk was om in de hand te dragen, tijdens onderwijs bijvoorbeeld.’
Het boek is via de collectie van een negentiende-eeuwse verzamelaar in de KB terechtgekomen. Kwakkel: ‘Deze Belg, Lupus genaamd, verzamelde handschriften uit Franse kloosters. Hoe het daar terecht is gekomen, is onbekend.’
Sophie Broersen
Via de website van de KB kunt u het hele handschrift doorbladeren:
Lees ook:
Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?
| Datum | Titel | |
|---|---|---|
| Magnesium helpt niet na SAB | ||
| Rapport: ‘Te weinig chirurgen in Boxmeer’ | ||
| Kamerlid wil debat over MoM-heupen | ||
| ‘Doping heeft ten onrechte slechte naam’ | ||
| ‘Klaag ziekenhuis aan om MoM-kunstheup’ | ||
| Helft ziekenhuizen plaatste schadelijke kunstheup |
Lees- kijk- en uittips, cartoons, columns en andere interessante artikelen eenvoudig in je facebookoverzicht.
