Meer anesthesiologen opleiden

Nederland leunt te zwaar op instroom uit andere landen

Het huidige aantal Nederlandse anesthesiologen kan niet voorzien in de groeiende behoefte aan anesthesiologische zorg in ons land. Volgens het Capaciteitsorgaan is er evenwel geen probleem, omdat buitenlandse specialisten de gaten opvullen. Maar op die manier wordt de verantwoordelijkheid voor de opleidingen afgeschoven naar andere landen.

Nederland kent al geruime tijd een uniek systeem waarbij het door de inzet van gekwalificeerde anesthesiemedewerkers mogelijk is (afhankelijk van de zorgzwaarte van de patiënt) om één anesthesioloog de zorg voor twee operatiekamers te laten uitvoeren. Hiermee introduceerde de Nederlandse anesthesiologie lang geleden al een systeem van taakherschikking, ruim voordat deze term modern werd.

Ondanks dit efficiënte systeem is er nu sprake van een duidelijk tekort aan anesthesiologen. Nederland telt 7 anesthesiologen per 100.000 inwoners, en dat is het laagste aantal binnen de Europese Unie.1 In de ons omringende landen, waar het beschreven systeem van taakherschikking niet bestaat, werken tussen de 10,9 tot 19,9 anesthesiologen per 100.000 inwoners.

Pijnbehandeling

Traditioneel ligt de focus van de anesthesiologische zorg in Nederland op de operatiekamers (ok’s). Door steeds duidelijkere zichtbaarheid van de hoge kwaliteit van deze zorg, is er buiten de ok een steeds grotere behoefte ontstaan aan anesthesiologische ondersteuning. Voorbeelden hiervan zijn de preoperatieve screening, de behandeling van chronische en acute pijn, intensive care en procedurele sedatie en/of analgesie ten behoeve van diagnostische procedures zoals bij radiologie of endoscopie.

Doordat deze zorg veelal niet geleverd kan worden zonder dit ten koste te laten gaan van ok-productiviteit, zijn er de afgelopen jaren verschillende initiatieven opgezet om anesthesiemedewerkers of verpleegkundigen van andere disciplines op te leiden, zodat zij zelfstandig een patiënt op de preoperatieve polikliniek kunnen screenen of een sedatie- of analgesieprocedure kunnen uitvoeren bij diagnostische ingrepen.2 3 Ons betoog is dat deze initiatieven te dele uit nood zijn geboren en niet altijd in context staan van de actuele discussie rondom taakherschikking van medische professionals.

Ondanks de al lang gevestigde en de nieuwe vormen van taakherschikking is de behoefte aan anesthesiologische zorg nog steeds duidelijk groter dan de uitstroom uit de Nederlandse opleiding anesthesiologie. Dit is terug te zien in het, in vergelijking tot andere disciplines, enorme aantal in het buitenland opgeleide collega’s in de anesthesiologie. En dit is een duidelijk stijgende trend: uit de laatste gepubliceerde getallen uit 2007 blijkt dat bijna één op de twee (44%) nieuw ingeschreven medische specialisten in het specialistenregister voor anesthesiologie uit het buitenland komt.

Capaciteitsorgaan

Naar onze mening moet de conclusie worden getrokken dat de opleidingscapaciteit fors moet worden uitgebreid. Immers, wij leiden nu zo’n 50 procent te weinig anesthesiologen op. Het is de taak van het Capaciteitsorgaan om de verschillende gremia, waaronder de ministeries van VWS en OCW, te adviseren over de vast te stellen opleidingscapaciteit van onder meer medisch specialisten. In het capaciteitsplan 2008 signaleert het orgaan duidelijk de grote instroom van buitenlandse anesthesiologen. Het is ons onduidelijk waarom vervolgens de opleidingscapaciteit anesthesiologie niet wordt verhoogd.

In tegendeel, het Capaciteitsorgaan concludeert dat rekening dient te worden gehouden met deze buitenlandse instroom omdat deze al een aantal jaren lijkt te bestendigen, om vervolgens de opleidingscapaciteit naar beneden aan te passen. De opdracht van het Capaciteitsorgaan is immers om tot invulling van vacatures te komen. De minister volgt meestal het advies van het orgaan, en zeker dit advies omdat met de lagere opleidingscapaciteit ook de bijbehorende kosten dalen. Hierdoor wordt deze instroom van buitenlandse specialisten in stand gehouden.

Domino-effect

Door het beschreven systeem worden, naar onze mening, de verantwoordelijkheid en de financiële lasten van de helft van de benodigde opleidingscapaciteit voor anesthesiologen gedelegeerd naar andere Europese landen. En hoewel het Europees vrijverkeer van werknemers in onze ogen een groot goed is – en vele van de ondertekenaars van dit artikel zelf uit het buitenland komen – kan het volgens ons niet zo zijn dat een belangrijk deel van de in Nederland werkzame anesthesiologen door de ons omringende landen wordt opgeleid. Dit is geen kwalitatief maar een principieel bezwaar. Wij als Nederlandse opleiders anesthesiologie zijn van mening dat elk Europees land verantwoordelijk dient te zijn voor het opleiden van de eigen benodigde capaciteit aan medische specialisten.

Doordat wij nu minder anesthesiologen opleiden ontstaat er een aanzuigende werking, misschien ondersteund door de aantrekkelijke werkomgeving in Nederland. Met een soort domino-effect zien wij moeilijk vervulbare vacatures ingevuld worden door vooral Duitse collega’s, terwijl in sommige regio’s in Duitsland daardoor weer moeilijk vervulbare vacatures ontstaan die door Poolse en Tsjechische collega’s worden overgenomen.4 De collega’s uit de Oekraïne migreren vervolgens naar de opengevallen vacatures in Polen en Tsjechië.

Misbruik

Hiermee exporteren wij ons tekort aan anesthesiologen naar deze landen, met bijzonder ernstige gevolgen voor de zwakkere economieën en gezondheidssystemen. Dit kan niet de bedoeling zijn van de Europese gedachte en is daarom in onze ogen niet anders te duiden dan misbruik van de opleidingscapaciteit van deze landen. Ook kan het zo zijn dat sommige van onze buitenlandse collega’s op een gegeven moment Nederland weer verlaten, waardoor het tekort nog groter wordt.

Wij bepleiten dan ook dat Nederland zijn verantwoordelijkheid neemt voor de eigen opleidingscapaciteit anesthesiologie. Als opleiders anesthesiologie zijn we daar graag toe bereid, en we roepen het Capaciteitsorgaan en de minister van VWS op om tot wijziging van inzichten te komen.

dr. Christiaan Keijzer,
anesthesioloog en opleider anesthesiologie, AMC

prof. dr. Wolfgang Schlack, hoogleraar anesthesiologie en afdelingshoofd, AMC

Namens alle opleiders en afdelingshoofden van afdelingen anesthesiologie met volledige opleidingsbevoegdheid in Nederland

Correspondentieadres:

c.keijzer@amc.uva.nl

c.c.:

redactie@medischcontact.nl

Geen belangenverstrengeling gemeld.

Dit artikel wordt ondersteund door de volgende opleiders en afdelingshoofden
anesthesiologie in Nederland:

prof. dr. L.P.H.J. Aarts, afdelingshoofd en opleider anesthesiologie, LUMC, Leiden

prof. dr. W.F. Buhre, afdelingshoofd anesthesiologie, UMCU, Utrecht

dr. H.P.A. van Dongen, opleider anesthesiologie, St. Antonius Ziekenhuis Nieuwegein

prof. dr. M. van Kleef, afdelingshoofd anesthesiologie, MUMC, Maastricht

prof. dr. J.T.A. Knape, opleider anesthesiologie, UMCU, Utrecht

prof. dr. S.A. Loer, afdelingshoofd en opleider anesthesiologie, VUMC, Amsterdam

prof. dr. M.A.E. Marcus, opleider anesthesiologie, MUMC, Maastricht

prof. dr. G.J. Scheffer, afdelingshoofd en opleider anesthesiologie, UMC St.
Radboud, Nijmegen

prof. dr. R.J. Stolker, afdelingshoofd a.i. en opleider anesthesiologie, Erasmus MC, Rotterdam

prof. dr. M.M.R.F. Struys, afdelingshoofd anesthesiologie, UMCG, Groningen

dr. J.K.G. Wietasch, opleider anesthesiologie, UMCG, Groningen

Download hier de pdf

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

Best gewaardeerde docs

De Echte Coassistent

16-03-2011 |  De televisiereeks De Echte Coassistent volgt zes studenten geneeskunde tijdens hun coschappen in het Deventer Ziekenhuis. »»
Reacties: Plaats een reactie

---

Documentaire: Wat de kat ziet - Kim Brand

08-05-2012 |  Voor haar korte documentaire Wat de kat ziet stelde documentairemaakster Kim Brand haar camera op nabij de favoriete plek van een kat, voor de draaideur van een ziekenhuis. »»
Reacties: 1 reactie

---

Meer documentaires »»

Best gewaardeerde films

Film: Intouchables - Olivier Nakache, Eric Toledano

24-04-2012 |  Subliem acteerwerk in Intouchables, een op feiten gebaseerde film die bijna twintig miljoen Fransen naar de bioscoop trok. »»
Reacties: 2 reacties

---

Film: De goede dood - Wannie de Wijn

22-02-2012 |  ‘Ik heb niks te maken met de dood. De dood is van jullie. Het sterven is van mij.’ Het klinkt hard, maar het komt er wel op neer voor de familie en vrienden van de ongeneeslijk zieke Bernhard, die besloten heeft om te sterven. »»
Reacties: Plaats een reactie

---

Meer films »»