1 december 2011

Veel én weinig zout slecht voor hart

Niet alleen inname van overmatige hoeveelheden zout, maar ook de inname van te weinig zout, leidt tot hart- en vaatziekten. Dat blijkt uit onderzoek van Martin O’Donnell e.a., waarvan de resultaten onlangs zijn gepubliceerd in JAMA.

beeld: Thinkstock

Aanleiding voor het onderzoek was de controverse over de effectiviteit van een zoutarm dieet om een hoge bloeddruk te verlagen en hart- en vaatziekten te voorkomen.

Voor het onderzoek van O’Donnell en collega’s werden 29.000 patiënten met een hoog risico op hart- en vaatziekten geïncludeerd. De participanten, afkomstig van 733 medische centra uit veertig landen, waren boven de 55 jaar en hadden allen diabetes mellitus met een grote kans op complicaties of waren reeds bekend met hart- en vaatziekten. Op basis van ochtendurinemonsters, die verzameld werden terwijl patiënten nuchter waren, werden de geschatte intakewaarden van zowel natrium als kalium berekend.

Na een mediane follow-up van 56 maanden is gekeken naar de relatie tussen de intake van deze kationen en het voorkomen van cardiovasculaire incidenten. Hieronder schaarden de onderzoekers myocardinfarcten, CVA’s en ziekenhuisopnames bij congestief hartfalen en cardiovasculair gerelateerde mortaliteit.

Bij een natriumexcretie van meer dan 7 gram per dag bleek de kans op alle bovengenoemde cardiovasculaire incidenten toegenomen. Opvallend is dat de kans op cardiovasculaire mortaliteit en opname in verband met congestief hartfalen ook vergroot bleek bij patiënten met een natriumexcretie van minder dan 3 gram per dag. Bij een hoge kaliumexcretie werd een verlaagde kans op CVA’s gevonden.

Paul Whelton schrijft in een commentaar dat vrijwel elk nationaal overheidsorgaan in de zorg adviseert de natriuminname te beperken om hypertensie te verlagen en andere cardiovasculaire aandoeningen te voorkomen. Hij zegt dat er enige consensus is om dit beleid bij hypertensieve patiënten aan te houden. Er worden echter steeds meer vraagtekens geplaatst bij de zoutrestrictie in de rest van de populatie.

Hoewel de meeste observationele studies een positieve samenhang laten zien in het zoutgebruik en het voorkomen van hart- en vaatziekten, zijn er ook onderzoeken die juist een tegenovergestelde associatie laten zien en studies waarin er helemaal geen associatie is gevonden. Een mogelijke verklaring is de J-vormige curve die de relatie tussen de natriuminname en het risico op hart- en vaatziekten laat zien.

Whelton waarschuwt dat er ondanks de enorme omvang en de consequente follow-up te veel beperkingen zijn om een valide conclusie aan de studie-uitkomsten te verbinden. Zo zijn er potentieel verstorende invloeden die bijdragen aan deze resultaten. Gedacht kan worden aan patiënten die zich door onderliggende ziekte een ander eetpatroon aanmeten om hun gezondheid te verbeteren.

Shahnaaz Dostmohamed

Artikel: JAMA 2011, 306(20): 2229-38 ; doi: 10.1001/jama.2011.1729 Urinary Sodium and Potassium Excretion and Risk of Cardiovascular Events

Editorial comment: JAMA 2011, 306(20): 2262-4 ; doi: 10.1001/jama.2011.1746 Urinary Sodium and Cardiovascular Disease Risk