Ziekenhuissterfte is spektakelstatistiek

Media en mediageile wetenschap maken zelf nieuws met polls, ranglijstjes en statistiek, die dan wegens de ontstane verwarring worden herkauwd tot de lezers afhaken op zoek naar nieuw spektakel. Zo bleken bij de laatste verkiezingen in Vlaanderen liberale kiezers vaker seks te hebben dan kiezers voor linkse partijen, terwijl de aanhangers van een ecologische partij vaker masturbeerden.

Was de face validity hoog, dit statistische nieuws was geheel verzonnen door de deugnieten van de ‘Neveneffecten’, een kleine bende humoristisch ongeregeld. Het werd grif overgenomen door zowat de hele Vlaamse ‘kwaliteitspers’. Die waren kwaad omdat ze met de broek op de schoenen waren gepakt, niet omdat dertig seconden googelen had moeten volstaan om te ontdekken dat dit onderzoeksbureau niet bestond.

Zoals seks, verkoopt dood. Ziekenhuissterfte is spektakelstatistiek. Het is populair omdat het gemakkelijk is te meten. Misschien kun je er een onvoorzichtige seriemoordenaar mee lokaliseren. Ziekenhuizen zijn complexe gehelen met vele eenheden, sterfte is een eindpunt van complexe processen over veel dimensies. Tel dat op, en je houdt een chaotische cijferdans over.

Het idee dat je voor deze complexiteit statistisch kunt corrigeren, wordt enkel gedeeld door wie geen benul heeft van ziekenhuizen, patiënten of geneeskunde. Dat zijn er steeds meer, in de papieren torens van ministeries, universiteiten en ambtenarijen. Het openbaar maken van dergelijke gegevens is schandpaaljournalistiek, een rechtsstaat onwaardig.

In de jaren vijftig slaagde de Japanse auto-industrie er in korte tijd in om de Amerikaanse te overklassen. Dat deden ze niet door kwaliteit te verbeteren, maar door gebrek aan kwaliteit te corrigeren. Kwaliteit, het verschil tussen goed en beter, is minder informatief dan gebrek aan kwaliteit: het verschil tussen goed en niet goed genoeg. Voor een patiënt geldt als hoogste prioriteit niet slecht te worden behandeld en niet te worden afgezet.

Haal eenheden uit de complexiteit van een ziekenhuis: bestudeer veel uitgevoerde behandelingen. Laat oordelen over de kwaliteit van deze behandelingen door peers: collega’s. De betrokken specialistenvereniging moet het kwaliteitsbeleid naar zich toetrekken. Zij bepaalt wat moet worden gemeten en stuurt collega’s in vrede en vriendschap naar de laagste scores. Samen stellen ze een verbeterprogramma op. Zo wordt in jaarlijkse cycli gebrek aan kwaliteit uitgezuiverd.

Kwaliteit van ziekenhuizen is meer dan gemakkelijk meetbare resultaten van behandelingen. Glimlacht de verpleging, behandelt ze mensen als wilsbekwame volwassenen en welkome klanten? Worden vragen beantwoord met ‘Daar gaan we dadelijk voor zorgen’? Ligt het ziekenhuis er netjes bij? Is het eten er lekker?

Zijn wachttijden beperkt tot het onvermijdelijke? Je zou verbijsterd staan hoe smerig sommige ziekenhuizen erbij liggen, hoe smakeloos en vies het eten is, hoe onbeschoft mensen worden afgesnauwd, hoelang er wordt gewacht op Godot. Gebruik sterren, ken ze toe aan afdelingen, lees ze als consument zoals je de sterren bij een hotel leest. De sterren worden toegekend door de betrokken specialistenvereniging voor veiligheid, gepaste uitvoering en timing, door de zorgverzekering/ambtenarij voor gemaakte kosten en behaalde resultaten, door de consumentenvereniging voor klantvriendelijkheid en kwaliteit van de hotelvoorzieningen. Vier sterren scoort bovengemiddeld goed op alle indicatoren, wie drie sterren haalt, levert veilige en gepaste zorg voor een goede prijs. Wie minder dan drie sterren haalt, heeft ergens een ster moeten inleveren: wegens onvriendelijk personeel, slecht eten, dure behandeling, lange wachttijden.

Dat is heldere informatie, waar je als patiënt rekening mee kunt houden of niet, persoonlijke voorkeuren afwegend.

Luc Bonneux

««Pinnekesdraad

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

---

Meer columns: Hippocrates & co | Pinnekesdraad | Prikkels | Spraakmakers | Sub Rosa

Twee werelden | Uitbraak | Welbeschouwd | Zonder handschoenen