Uit vrije wil

Zodra het ‘voltooid leven’-initiatief neerplofte in wat Reve noemde ‘onze gezellige moerasdelta’ fladderde er van alles omhoog uit het riet om luid krijsend, piepend, krassend en tsjilpend tekeer te gaan. Er zijn nu 65.000 handtekeningen binnen, waaronder de mijne. Ik zie niet goed hoe we het gaan regelen, maar laten we het er vooral wel over hebben. James Kennedy denkt dat die Nederlandse neiging om het erover te hebben ons wel eens naar diepe wateren zou kunnen leiden, maar de huidige euthanasieregeling lijkt me geen beschamende uitkomst van die neiging.

De leukste reactie kwam van dokter Sigmund in de Volkskrant. De knorrige dokter wordt bezocht door een fragiel oud mannetje. ‘Dokter Sigmund, ik beschouw mijn leven als voltooid en verlang naar de dood.’ ‘Oké’, zegt de dokter en haalt een pistool uit zijn bureaula. De oude man deinst nu terug ‘Oei! Eh… ik bedoel een zachte dood.’ ‘Ah’, zegt de koelbloedige arts en schroeft een demper op het pistool. Daar heb ik zeven minuten om gelachen.

In Relevant, het huisorgaan van de NVVE, spreken Eugène en Flip Sutorius met elkaar. Eugène is hoogleraar strafrecht en was jarenlang betrokken bij het juridische debat rond euthanasie. Hij heeft op het punt van ‘voltooid leven’ de moed opgegeven waar het de artsen betreft. De reactie van de KNMG bij monde van Lode Wigersma in Vrij Nederland geeft inderdaad geen hoop. Had Wigersma niet beter de sleutel kunnen gaan zoeken van de la waarin het rapport Dijksterhuis is weggeborgen in plaats van net zo snel als ongegrond iets te roepen ‘namens de achterban’?

Eugène wil doodswensbegeleiders opleiden die de zich voltooid achtende 70-plusser enkele maanden besnuffelen om uit te vogelen of er sprake is van een degelijke afweging door deze man of vrouw, waarna de overdosis zonder tussenkomst van een arts wordt overhandigd. Wie gaat deze mensen opleiden? Hoe ziet hun proeve van bekwaamheid eruit? Wie gaat toezien op hun arbeid? Wat te doen als die ene in Gelderland hele kerkhoven vult terwijl die andere in Utrecht de begrafenisondernemers tot wanhoop brengt?

Het zal in ieder geval niet meevallen deze expertise buiten de groep van artsen en verpleegkundigen te vinden. Els Borst en Guy Widdershoven vonden dat ook, in Buitenhof, waarbij Widdershoven de verpleeghuisartsen als geknipt beschouwt voor dit klusje. Wat een stomme opmerking is, want wie zich voltooid acht in het verpleeghuis die komt in aanmerking voor euthanasie, Guy. Kijk nog eens onder ‘verzorgingshuis’.

Flip Sutorius, huisarts, vindt ook dat de dokter erbij betrokken moet blijven. ‘… voor wie op hoge leeftijd het perspectief zich heeft versmald, die iedere dag als een kwelling ervaart … leven niets anders meer is dan een wachten op de talmende dood. Dàn hulp geven na een bescheiden check, moet gewoon worden.’ Die bescheiden check lijkt een klein barstje waar je zo overheen schaatst, terwijl daar nou net het grootste probleem zit.

Iets anders is de internationale dimensie. Wij staan al te boek als gretige omleggers waar het onze oudjes betreft, en dit initiatief zal onze verguizers in het Angelsaksische in gejuich doen uitbarsten. ‘Slippery slope, I told you so!’ En weer iets heel anders: waarom heeft niemand het over ophouden met eten en drinken onder goede palliatieve begeleiding van de huisarts? Ik heb het nu drie keer van nabij meegemaakt en het is echt een haalbare route. Chabot en Braam publiceerden onlangs het boek Uitweg, een waardig levenseinde in eigen hand waarin daar nog eens uitvoerig op wordt ingegaan.

Ten slotte stelt Eugène (63): ‘Misschien zeggen we over vijftig jaar: weet je nog hoe moeilijk we toen deden over die vragen?’

Eugène, over vijftig jaar zeggen wij niks meer. Wij kunnen slechts hopen dat de wateren zich tegen die tijd op zachte wijze boven ons gesloten hebben.

Bert Keizer is specialist ouderengeneeskunde

PDF van dit artikel

Lees alle bijdragen van Bert Keizer

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

---

Meer columns: Hippocrates & co | Pinnekesdraad | Prikkels | Spraakmakers | Sub Rosa

Twee werelden | Uitbraak | Welbeschouwd | Zonder handschoenen