Bezuinigen

Als ik directeur van Europa was, dan zou ik niet zo goed weten waar te beginnen, maar als directeur van Medisch Nederland had ik wel een paar suggesties waar het om bezuinigen gaat. Het is niet te becijferen wat wij artsen aan geld wegkwakken op het gebied van zinloze diagnostiek. Het verschil in diagnostisch gedrag tussen verpleeghuis en ziekenhuis valt niet alleen te verklaren uit het feit dat de verpleeghuisarts niet zou weten wat hij moet aanvragen. Een aanzienlijk aantal van mijn patiënten in het verpleeghuis is in een dusdanige lichamelijke of geestelijke conditie dat verdere neergaande verwikkelingen in hun lichaam in alle rust worden afgewacht, of verwelkomd zelfs, zonder dat de diagnostische ondertiteling al te nauwgezet is.

Om allerlei redenen is een dergelijke lankmoedigheid makkelijker vol te houden bij oudere patiënten. Er zijn echter in elk verpleeghuis altijd wel zo’n twintig tot dertig jongere patiënten met bizarre, zeldzame of uiterst ongelukkige ziektebeelden. En wat opvalt is dat het ziekenhuis hen in diagnostisch enthousiasme nasluipt in het verpleeghuis. Het gaat vrijwel altijd om irreversibele beelden, vaak met een zware neurologische component, die over de jaren zo hun eigen progressie hebben waar echter niets aan te veranderen valt.

Meneer X is 42 jaar oud, cerebraal ernstig beschadigd door een te laat ontdekte toxoplasmose in het kader van een hiv-infectie. De laatste tijd gaat hij geestelijk wat achteruit en de internist wil dat de neuroloog ook eens kijkt. Die gaat de situatie met een scanapparaat en een neuropsycholoog te lijf, en na twee maanden poliklinische diagnostiek krijgen we te horen wat we allang wisten: X gaat geestelijk wat achteruit. Er zijn uiteraard geen therapeutische opties.

Veel diagnostiek
is als valium voor de dokter

U gelooft evenmin als ik dat het mijn genialiteit is waardoor ik in dit type situaties door een omgekeerde verrekijker meer in de gaten heb dan alle CT-scanners in een ziekenhuis bij elkaar.

Het ergste wat je in een verpleeghuis kan overkomen is dat er een ijverige jonge internist bij je komt werken. Die heeft al verpletterende differentiaaldiagnostiek bij een beklemde liftdeur, dus als ergens een oorlel verbleekt, of een natrium daalt, dan breekt de hel los.

Voor de niet zo krankzinnige overweging dat er betrekkelijk weinig valt te verbouwen in een organisme waar vele miljoenen jaren door God of Darwin aan is gesleuteld, bestaat geen ruimte.

In mijn opleiding leerde ik dat je nog geen Hb’tje mocht aanvragen zonder een afweging op grond waarvan je dat wilde weten en een aanduiding van wat je met die kennis wilde gaan doen. Het huidige klimaat van mitrailleurdiagnostiek, waarbij de scans, bepalingen, foto’s, angio’s, echo’s en spiegels je om de oren vliegen, lijkt mij aantoonbaar ongefundeerd.

Veel diagnostiek is als valium voor de dokter, die rust zoekt door ook in de gekste gaatjes te kijken of er niet wat zit. Overigens zonder te weten wat te doen met de eventueel aangetroffen ellende. Ook de patiënt wordt er rustig van. En bij aankomst in het verpleeghuis ónrustig, want dat daar niks gescand kan worden, stelt slechts een heel kleine groep gerust.

Veel diagnostiek is een rare vorm van begeleiding. Een manier van bezig zijn met de patiënt, die in de plaats treedt van een persoonlijke ontmoeting. En heel veel diagnostiek wordt ‘zomaar’ uitgevoerd, omdat het molentje nou eenmaal draait. ‘Doe dan ook maar meteen een echo van de buik!’ Als je toch naar de keuken gaat, neem dan even de koffieroom mee.

Dus als ik directeur was van Medisch Nederland…

Bert Keizer is specialist ouderengeneeskunde

• Rubriek Columns

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

---

Meer columns: Hippocrates & co | Pinnekesdraad | Prikkels | Spraakmakers | Sub Rosa

Twee werelden | Uitbraak | Welbeschouwd | Zonder handschoenen