Budget voor wereldgezondheid

Rudyard Kipling schreef over de plicht van de blanke man (The white man’s burden). Hij was geen simpele racist, maar een gelauwerd Nobelprijswinnaar. Misschien heeft hij dit gedicht satirisch bedoeld; hij kan gemeend hebben dat het blanke ras de taak had om de wereld te verheffen. Hij kan het ook bedoeld hebben als menslievende plicht. Vermoedelijk was het wat van alle drie.

Deze dubbelzinnigheid blijft tot op de dag van vandaag gelden. Ontwikkelingshulp is een taak gebleven van de blanke man, als we de gratis moskeeën niet meetellen. Het woord ontwikkelingshulp zelf is zwanger van cultureel imperialisme: welke ontwikkeling? Wat zijn onze doelen? Hoe moeten we die verwezenlijken? Kortom: wat is de plicht van de blanke?

Ontwikkelingshulp bouwt op Confucius: geef een man een vis, en hij eet een dag, leer een man vissen en hij eet alle dagen. De blanke kwam en ging, de zwarte sloeg niet aan het vissen. Een natie opbouwen in een harde wereld is lastiger dan vissen. In doodarme, tribale samenlevingen is corruptie geen schande, maar een overlevingsmechanisme. In de naakte strijd om het bestaan is het schandalig om kansen om je familie te helpen niet te grijpen. Ontwikkelingshulp heeft zo meer kwaad gedaan dan goed. Meer geld betekende een meer verscheurde samenleving, toenemende ongelijkheid en een steeds cynischer wordende hulpindustrie.

Hiv/aids doorbrak het confuciaanse model. Er was geen schijn van kans dat armere landen met seroprevalenties van 10 procent en meer ooit voldoende virusremmers konden aanschaffen. De aids-lobby beriep zich daarom succesvol op het model van noodhulp. De intrinsieke rem op financiële hulp werd los gezet, geld zonder tegenprestatie stroomde de getroffen landen binnen. De reden was geen menslievendheid, laat staan mededogen. De reden was angst van de blanke voor een overdraagbare ziekte.

Het debacle voor de lokale gezondheidszorg werd nog groter. Zoveel geld in een straatarm land was een onweerstaanbare magneet op het schaarse goed geschoolde personeel. Zelfs de eigen volksgezondheidsministeries liepen leeg. Je kunt bedenken wat er gebeurde met de restanten van de basisgezondheidszorg op het platteland. Daarom worden de millenniumdoelen voor moeder- en kindersterfte niet gehaald in de arme landen. Die vergen een functionerende basisgezondheidszorg, inclusief een secundair ziekenhuis dat een keizersnede veilig kan uitvoeren.

Om basisgezondheidszorg te leveren, uitgekleed tot de essentie, heb je 60 dollar per inwoner per jaar nodig. Dat lukt niet met een totaalbudget van minder dan 1000 dollar per inwoner per jaar; de definitie van een arm land. 4 procent van het totale budget voor gezondheidszorg is dan al veel. Confucius kende geen economie: arme landen kunnen zich gewoon geen basisgezondheidszorg veroorloven.

Het recht op gezondheidszorg is nochtans een mensenrecht. Noodhulp lijkt als model geschikter dan ontwikkelingshulp: het is een ramp om ter wereld te komen in een arm land. Je hebt 60 miljard dollar per jaar nodig voor het miljard straatarmen, dat is niet eens zo veel. Er gaat al veel geld naar allerlei vormen van medische ontwikkelingshulp. We stoppen dat geld in een enkele pot, te beheren door het ontvangende land voor de hele gezondheidszorg, en niet enkel de blanke hobby. Dat land heeft geen excuses, maar moet verantwoording afleggen voor goed gebruik. In een steeds kleinere wereld blijft rationele zelfzucht de beste motivatie. Hoe groter de hel onder de Sahara, hoe ondraaglijker de druk op Europa’s immigratie- en asielcapaciteiten.

Luc Bonneux

• Alle columns in de rubriek Pinnekesdraad

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

---

Meer columns: Hippocrates & co | Pinnekesdraad | Prikkels | Spraakmakers | Sub Rosa

Twee werelden | Uitbraak | Welbeschouwd | Zonder handschoenen