Kindermishandeling

Kindermishandeling is ontdekt in de jaren 1960. Dat wil niet zeggen dat het pad van kinderen voordien over rozen ging. Wie niet horen wilde, moest voelen. Want wie zijn kinderen liefheeft, spaart de roede niet: een godsdienstles uit 1964. In de praktijk viel dat reuze mee. Ouders voedden op naar beste vermogen, we waren geliefde kinderen. De stok stond achter de deur, maar bleef daar meestal. Oorvegen, ‘kletsen op de billen’, op je blote knieën op de harde steen: het gebeurde. Maar zelden, en je wist waarom: de oorveeg die je niet had verdiend, brandde het ergste. Maar kinderen zijn vergevingsgezind. We hadden de beste ouders van het heelal, volmaakt hoefden ze niet te zijn.

Opvattingen over opvoeding zijn dramatisch veranderd na 1968. Minder kinderen leefden in grotere welvaart en bij beter geschoolde ouders. Dat is een gelukkige evolutie. Maar de veranderingen werden ook gedreven en overdreven door emotie, ideologie en Freudiaanse dwaling verpakt als wetenschap. Kinderen zijn taaie overlevingsmachines, gemaakt om op te groeien bij een agressieve chimpanseesoort, geen gemakkelijk gewonde kneusjes.

Jaarlijks sterven er twaalf kinderen door mishandeling in Nederland (NTvG 2010; 154: 2312). Er staat zeventien, maar vijf kinderen zijn pasgeboren, weggelegd of gedood bij geboorte. Het is symptomatisch voor de cijferdansen. De daad van een wanhopige moeder in een postnatale hormonale storm is toch lastig te vergelijken met de twaalf kinderen onder de twaalf die jaarlijks worden doodgeslagen, verbrand, doodgestoken, gewurgd of verhongerd. Dat zijn er twaalf te veel. Maar de menselijke fauna bestaat ook uit alcoholisten, junks, psychopaten, halve of hele debielen en gewone gekken. Dat mag allemaal zwanger worden. Zo beschouwd is één per tweehonderdduizend kinderen bepaald weinig.

Wie zijn kinderen liefheeft,
spaart de roede niet

Een rapport uit 2005 beschrijft voor Nederland honderdduizend gevallen van kindermishandeling per jaar, ongeveer één per dertig kinderen. De grondigheid van het onderzoek is indrukwekkend, maar de cijfers dansen. Het begrip kindermishandeling bevat ook het vage ‘verwaarlozing’. Dat is elkanders tegendeel: de ouder die zijn kind in het gelid wil meppen versus de ouder die het heeft opgegeven. Verwaarlozing is ook het zonder toezicht laten, onachtzaamheid inzake veiligheid, een spijbelend kind, weigering om leer- of gedragsproblemen te laten behandelen of, de mooiste, ‘in gebreke blijven bij het zoeken naar noodzakelijke zorg voor emotionele problemen’. De prevalentie van seksueel misbruik was één op zevenhonderd kinderen. Zelfs ik was verbaasd hoe weinig dit wel is. De hysterische berichtgeving over seksueel misbruik is ver van onschadelijk. De sensatiezucht leidt tot een verknipt maatschappijbeeld: een paranoïde waan lijkt werkelijkheid. Eén op honderdtachtig kinderen wordt fysiek mishandeld. Gezien de brede definitie van fysieke mishandeling, is dat lager dan ooit.

De geschiedenis leert dat het een afschuwelijke vergissing is om de staat de opvoedingstaak van de ouders te laten overnemen. Meer pedagogische bescheidenheid zou passen. Wetenschap kan goed beschrijven wat goede ouders en goede kinderen zijn, en wat onbekwame ouders en lastig opvoedbare kinderen. Maar van opvoedingsonbekwame ouders maken we geen bekwame en lastig opvoedbare kinderen blijven lastig. De evidence toont dat het zelfs nauwelijks uitmaakt wat ouders doen. Het maakt uit wie ze zijn. Het problematiseren van de opvoeding is zo uitgegroeid tot een groter probleem dan de feitelijke mishandeling. Een pedagogische pletwals van adviezen gebaseerd op de waan van de dag, bangmakerij en ambtelijke bemoeizucht heeft paradoxaal geleid tot een minder goede opvoeding. Vooral jongens krijgen steeds meer last van bange ouders. Ouders worden onzeker, in plaats van te doen wat ouders al honderdduizend jaar doen. Wij zijn het nageslacht van vele generaties ouders, die minstens één kind succesvol hebben opgevoed. Het principe staat in ons genoom: (anything goes), maar doe het met liefde.

Luc Bonneux is epidemioloog

Klik hier voor een PDF van dit artikel

Klik hier voor alle bijdragen van de column Pinnekesdraad.

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

---

Meer columns: Hippocrates & co | Pinnekesdraad | Prikkels | Spraakmakers | Sub Rosa

Twee werelden | Uitbraak | Welbeschouwd | Zonder handschoenen