Nagebootste epilepsie

Vandaag heb ik Nyadel ontslagen, nadat ze hier twee weken was opgenomen. Ze is vijf en kwam met haar moeder naar de kliniek, omdat moeder vertelde dat ze last had van epileptische aanvallen. Sinds enkele weken had ze dagelijks momenten van bewusteloosheid.

Ik stelde voor om haar op te nemen ter observatie, omdat het verhaal niet klonk als een typische epilepsie. Het duurde enkele dagen voordat ik de eerste aanval zag. Van het ene moment op het andere zakte Nyadel ineen, en werd keurig door moeder opgevangen en op schoot genomen. Ze voelde slap, maar had niet de voor epilepsie kenmerkende trekkingen, tongbeet of incontinentie. Ik probeerde een paar pijnprikkels, maar zonder reactie.

Even later – de aanval duurde maar een paar seconden – gingen haar ogen open en keek ze verwonderd, maar klaarwakker om zich heen. Ik twijfelde: was dit epilepsie, of hield Nyadel me voor de gek? Maar een kind van vijf? En helemaal geen reactie op de pijnlijke prikkels? Uiteindelijk besloot ik haar toch een proefbehandeling te geven voor epilepsie. Daarmee werd het niet beter. Elke dag kreeg ze een meer dramatische aanval als ik aan haar bed stond.

Toen ik haar tijdens een aanval onder haar wimpers door zag gluren, was ik overtuigd dat dit geen epilepsie was, maar een soort driftbui, een manier van aandacht vragen van moeder. Hoe leg je zoiets uit? Met een Nederlandse moeder zou ik het al moeilijk vinden om de juiste woorden te kiezen. Hier, met naast de cultuurbarrière ook nog de taalbarrière is het nog lastiger. Ik hoop dat mijn uitleg goed is overgekomen: ‘Je kind is niet ernstig ziek, en heeft gelukkig geen medicijnen nodig. Haar aanvallen zijn haar manier om aandacht van je te vragen. Als ze zo’n aanval heeft, probeer het dan te negeren. Geef haar vooral aandacht tussen de aanvallen door.’ Of, en hoe de boodschap is overgekomen, weet ik niet.

Nagebootste epileptische aanvallen zie ik hier veel. Met name onder jonge vrouwen. Vrouwen hebben een zwaar leven in Sudan. Fysiek zwaar omdat ze altijd in de brandende zon aan het sjouwen zijn met jerrycans water op hun hoofd, wassen, koken, de opvoeding van alle kinderen. Psychisch is het zwaar omdat ze hun echtgenoot niet kiezen, maar uitgehuwelijkt worden aan degene die de meeste koeien biedt. Regelmatig zijn dat veel oudere mannen, in een huwelijk met meerdere vrouwen. Dan is er nog de druk van het zwanger worden en kinderen krijgen.

De zogenaamde epileptische aanvallen zie ik dus maar als uiting van lichaam en geest dat het allemaal even te veel is. Draagkracht te weinig, of draaglast te veel. De ‘mislukte’ pijnprikkels hebben me verschillende keren op het verkeerde been gezet, evenals de soms indrukwekkend schokkende lijven. Inmiddels heb ik geleerd dat de Sudanese vrouwen zo gehard zijn, dat ze niet zo snel op pijn reageren. De truc die ik geleerd heb, is een beetje gemeen: als ik tijdens een aanval doe alsof ik hun rok omhoog stroop, verschijnt ineens een hand om de rok op zijn plaats te houden. Ik neem de dames altijd op ‘ter observatie’, zodat ze even kunnen uitrusten, en even ‘ziek’ mogen zijn. Meestal voelen ze zich na een paar dagen wat beter en vragen ze om ontslag.

Ik vraag me af of de aanloop naar onafhankelijkheid van Zuid-Sudan ook een rol speelt bij deze spanningsgerelateerde klachten. Op 9 januari 2011 werd in een referendum massaal gestemd voor afscheiding van Zuid-Sudan van het noorden. Een spannende tijd, en ik vraag me af of die spanning doordringt tot de vrouwen. De onrust waarover voorafgaand aan het referendum werd gespeculeerd, is gelukkig grotendeels uitgebleven, en men is opgetogen en trots op de aanstaande onafhankelijkheid. Maar de toekomst blijft onzeker in dit arme land met nauwelijks gezondheidszorg, infrastructuur en scholen. Ik vraag me dan ook af hoe Nyadels toekomst eruit zal zien.

Hannah Jellema, Tropenarts in Zuid-Sudan

«««Over de grens | Zuid-Sudan

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

 | Overzichtspagina Over de grens |

Nieuwste column

Meevoelend

23-05-2012 |  Het verpleeghuis betekent niet altijd kommer en kwel, maar de coassistent die deze week meeloopt hoort mij wel erg vaak zeggen: ‘zielig hè’ of ‘triest eigenlijk’ of ‘beetje hopeloos dit’ en aan het eind van de dag is ze zo overvoerd met ellende dat ze zich hardop afvraagt hoe ik het volhoud. »»
Reacties: 1 reactie

---

Canon geneeskunde

Ook de geneeskunde kan niet zonder.

Bekijk de canon van de geneeskunde in Nederland.

Toets

Zou u nog slagen voor uw artsexamen? Test uzelf!
Maak nu de voortgangstoets bij Medisch Contact.