SEH-arts in Suriname - Verstrikt in haar leven

Haar ogen staren naar het plafond. Ze zien niets, of misschien registreren ze juist iedere barst en oneffenheid, zonder dat het werkelijk tot haar doordringt. Zo ligt ze op de Eerste Hulp: een verstard lichaam, een vis op het droge, die niet meer spartelt maar zich in stille verbijstering overgeeft aan de duistere macht die haar uit het water heeft gehaald. Alleen uit haar blik spreekt nog de strijd, alsof ze naar lucht hapt via haar ogen. Ze wacht passief af wat komen gaat, maar haar gedachten zijn nog dáár, bij de strijd in het water, niet hier in de luwte.

Ik vang haar blik en vraag wat er is gebeurd. Ondertussen trek ik haar omhoog, haal ik haar uit de strijd. ‘Hier ben je veilig, hier is een lege plek om in te blijven: een smetteloos ziekenhuisbed.’ Ik bied wat medische zorg – is haar luchtpijp of strottenhoofd beschadigd door de strop, heeft ze nekpijn? Ik doe een psychiatrische beoordeling – serieuze zelfmoordpoging; is er op dit moment gevaar voor herhaling? Maar bovenal heb ik het gevoel dat ik een medemens de hand reik en een veilige haven bied voor zolang de nacht duurt. Ik neem het roer van haar over – voor even – en wieg haar in slaap met valium.

Het is de tweede zelfmoordpoging van deze 21-jarige vrouw. Ze heeft drie kinderen van een man met wie ze sinds haar dertiende jaar samenleeft. Hij is continu de hort op en gaat veelvuldig vreemd. Hij sluit haar op in haar eigen huis, misbruikt en vernedert haar. Als hij denkt dat ze naar een andere man heeft gekeken, dan slaat hij haar. Van oorsprong is ze Guyanees. Ze heeft geen familie meer, tenminste niet in Suriname. Ze is enig kind en haar vader is overleden. Ze woont in het huis dat ze van hem heeft geërfd. Het is het enige wat nog aan hem herinnert en daarom is dat huis haar dierbaar. Haar moeder is hertrouwd en woont op een naburig eiland dat niet gemakkelijk te bereiken is. Kortom, een zeldzaam isolement, en niet alleen voor Surinaamse begrippen.

De dag erna kan ik haar lot niet van me afzetten. Ze vervult me met intens medelijden. Ik kan die verbijsterde ogen niet vergeten, ze achtervolgen me als ‘De schreeuw’ van Edvard Munch. Ik vind dat ze bij die man wegmoet, maar hoe? Ik breek er mijn hoofd over. Kan ze niet een tijdje bij mij komen logeren? Ik heb nog een kamertje vrij…

Nu schrik ik van mijn eigen gedachten. Dit is niet goed, dit is ongezond en onprofessioneel. Ik ben kwetsbaar als ik moe ben, veel te kwetsbaar voor andermans leed. Ik kan dan nog best buiken en botten bevoelen, lichamen, functies en organen beoordelen, maar op het gebied van de empathie gaat het mis. Of ik heb er niets meer van in huis, of het stroomt in golven en golven over de patiënt, tot ik verdrink in diens verdriet.

Enkele dagen later gaan we om de tafel zitten, zij, een sociaal werker en ik. Nu is ze uitgerust en heeft ze kunnen nadenken over hoe het verder moet. Ze praat gemakkelijk en formuleert ondanks een beperkte scholing goed. Een intelligente vrouw met invoelbaar verdriet. Maar is zelfmoord de oplossing?

En haar kinderen dan? De oplossing die ze aandraagt is doortastend, maar lijkt bij voorbaat gedoemd te mislukken: haar man de deur uitzetten – want het is háár huis per slot van rekening –
en dan een baan zoeken, terwijl haar kinderen op school zitten. Maar hoe dan, hoe dan, vragen wij. Zijn schoonouders wonen bij je in de straat, je hebt nauwelijks scholing, geen auto.

Ik praat na met de sociaal werker. Ik vraag of hij denkt dat ze een kans heeft om het te redden. Ze is niet dom en straalt een zekere veerkracht uit. Maar hij is pessimistisch. Deze vrouw is niet depressief, maar verstrikt in haar omstandigheden. En de kans is groot, levensgroot, dat ze de volgende keer dat ze geen uitweg meer ziet, slaagt in haar poging.

Frederique Smink, werkte als zaal- en SEH-arts in Nickerie

PDF van dit artikel

Er zijn nog geen reacties bij dit bericht. Ziet u geen reactieformulier?

 | Overzichtspagina Over de grens |

Nieuwste column

Meevoelend

23-05-2012 |  Het verpleeghuis betekent niet altijd kommer en kwel, maar de coassistent die deze week meeloopt hoort mij wel erg vaak zeggen: ‘zielig hè’ of ‘triest eigenlijk’ of ‘beetje hopeloos dit’ en aan het eind van de dag is ze zo overvoerd met ellende dat ze zich hardop afvraagt hoe ik het volhoud. »»
Reacties: 1 reactie

---

Canon geneeskunde

Ook de geneeskunde kan niet zonder.

Bekijk de canon van de geneeskunde in Nederland.

Toets

Zou u nog slagen voor uw artsexamen? Test uzelf!
Maak nu de voortgangstoets bij Medisch Contact.